Oryginalny tytuł
America’s Most Smartest Model

Gatunek
Reality show

Kraj produkcji
USA

Oryginalny język
angielski

Twórcy
Mark Cronin

Liczba odcinków
11

Liczba serii
1

Produkcja

Reżyseria
Zach Kozek
Robert Sizemore
Mike L. Taylor

Czas trwania odcinka
60 min.

Emisja

Stacja telewizyjna
VH1

Lata emisji
2007 - 16 grudnia 2007

Data premiery
7 października 2007

Najmądrzejsze Modelki Ameryki?  na IMDb

Najmądrzejsze Modelki Ameryki?  na TV.com

Najmądrzejsze Modelki Ameryki? (ang.America’s Most Smartest Model) – amerykański program reality show, prowadzony przez polityka oraz komentatora ekonomicznego Bena Steina i Mary Alice Stephenson, ekspert w dziedzinie mody i dobrego smaku.

W każdym odcinku szesnastu modeli i modelek zostanie poddana dwóm wyzwaniom, które mają ocenić ich poziom inteligencji oraz zdemaskować wszystkie słabości. Zwycięzca programu oprócz tytułu najbystrzejszego amerykańskiego modela, otrzyma sto tysięcy dolarów.

Spis treści

• 1 Uczestnicy programu
• 2 Kolejność eliminacji
• 3 Uczestnicy
• 4 Przypisy
• 5 Linki zewnętrzne

//

Uczestnicy programu

Model
Miasto
Wiek
Eliminacja

VJ Logan
Grass Valley
24
Zwycięzca

Andre Birleanu
Moskwa, Rosja
27
Odcinek 11

Angela Hart
San Francisco
27
Odcinek 10

Brett Novek
Fort Lauderdale
25
Odcinek 9

Rachael Murphy
Sydney, Australia
27
Odcinek 9

Jeff Pickel
Chicago
27
Odcinek 8

Daniel Schuman
Saddle Brook
26
Odcinek 7

Rachel Myers
Palm Springs
29
Odcinek 6

Lisa Byrnes
Scottsdale
29
Odcinek 5

Jesse Lewis
Sacramento
28
Odcinek 4

Mandy Lynn
Long Island
29
Odcinek 3

Erika Medina
Anaheim
24
Odcinek 2

Victoria Fisher
Corona Del Mar
24
Odcinek 1

Gaston Willig
Argentyna
29
Odcinek 1

Slavco Tuskaloski
Nowy Jork / Macedonia
28
Odcinek 1

Jamie Everett
Houston
28
Odcinek 1

Kolejność eliminacji

Uczestnik
Odcinek

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

Zdobywca
przywileju
Daniel
Pickel,
Rachael
Murphy
Brett,
Pickel,
VJ
Angela,
Daniel
Daniel
Brett,
Pickel
VJ
Angela,
VJ
Andre,
Rachael
Murphy
Andre
Nikt

VJ
Bezpieczny
Bezpieczny
Bezpieczny
Bezpieczny
Awans
Zagrożenie
Najlepszy
Awans
Awans
Zagrożenie
Zwycięzca

Andre
Bezpieczny
Najlepszy
Bezpieczny
Awans
Bezpieczny
Bezpieczny
Awans
Zagrożenie
Zagrożenie
Najlepszy
Eliminacja

Angela
Bezpieczny
Bezpieczny
Bezpieczny
Bezpieczny
Najlepszy
Bezpieczny
Zagrożenie
Awans
Awans
Eliminacja

Brett
Awans
Bezpieczny
Awans
Najlepszy
Bezpieczny
Awans
Bezpieczny
Zagrożenie
Eliminacja

Rachael Murphy
Bezpieczny
Awans
Najlepszy
Awans
Najlepszy
Zagrożenie
Zagrożenie
Awans
Eliminacja

Pickel
Bezpieczny
Awans
Bezpieczny
Najlepszy
Bezpieczny
Awans
Bezpieczny
Eliminacja

Daniel
Bezpieczny
Zagrożenie
Bezpieczny
Bezpieczny
Bezpieczny
Zagrożenie
Eliminacja

Rachel Myers
Bezpieczny
Bezpieczny
Zagrożenie
Zagrożenie
Zagrożenie
Eliminacja

Lisa
Bezpieczny
Najlepszy
Bezpieczny
Zagrożenie
Eliminacja

Jesse
Najlepszy
Zagrożenie
Zagrożenie
Eliminacja

Mandy Lynn
Zagrożenie
Zagrożenie
Eliminacja

Erika
Bezpieczny
Eliminacja

Victoria
Eliminacja

Gaston
Eliminacja

Slavco
Eliminacja

Jamie
Eliminacja

  ZWYCIĘZCA  Model, który wygrał program.
  AWANS  Model, który wygrał automatyczny awans do kolejnego odcinka.
  NAJLEPSZY  Model, który został wybrany jako jeden z najlepszych w wyzwaniu o awans, ale nie wygrał.
  ZAGROŻENIE  Model, który został wybrany jako jeden z najgorszych w wyzwaniu, ale nie został wyeliminowany.
  ELIMINACJA  Model, który został wyeliminowany
  ELIMINACJA  Model wyeliminowany przed ceremonią eliminacji

• Rachel Myers została wyeliminowana podczas walki o przywilej w 6 odcinku.
• W odcinku 9 odpadły dwie osoby.

Uczestnicy

• Van Jameson “VJ” Logan brał udział w programie randkowym MTV “Parental Control”, jest modelem marki Forever 21.
• Andre Birleanu
• Brett Novek jest modelem marki Papi Underwear. Pojawiał się na opakowaniach produktów oraz materiałów promocyjnych.
• Lisa Byrnes brała udział w programie Deal or No Deal Models.
• Jesse Lewis zagrał kilka krótkich scen w komedii “Poznaj moich Spartan” oraz w serialu “Bez skazy”.
• Mandy Lynn pojawiła się w specjalnym wydaniu magazynu Playboy.
• Erika Medina w serialu Hannah Montana zagrała siostrę Rico.
• Slavco Tuskaloski był uczestnikiem reality show Utrzymanek.
• Jamie Everett brał udział w programie Deal or No Deal Models.

Przypisy

1. ↑ W 2009 roku
2. ↑ www.facebook.com/pages/Vj-Logan…/28808621431
3. ↑ Andre Birleanu - Oficjalna strona
4. ↑ Video - Esquire
5. ↑ VICE FASHION - RK ONE - A Photo Shoot by Richard Kern - Vice Magazine
6. ↑ Google
7. ↑ Google

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona programu

Oryginalny tytuł
Stylista

Gatunek
reality show

Kraj produkcji
 Stany Zjednoczone

Oryginalny język
angielski

Liczba odcinków
9

Liczba serii
1 sezon

Produkcja

Czas trwania odcinka
60 minut

Emisja

Stacja telewizyjna
The CW
Fox Life

Lata emisji
2008
2009

Data premiery
22 października 2008
5 czerwca 2009

Stylista  na IMDb

Stylista (2008) – amerykański program typu reality show, wyprodukowany przez stację The CW o tematyce modowej. Pomysłodawcą show jest Eli Holzman.

Fabuła
Uwaga: poniżej znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Młodzi projektanci mody starają się o posadę w redakcji magazynu Elle. Aby ją uzyskać muszą się wywiązać z dwóch zadań: jedno z nich jest typowo asystenckie, drugie - redakcyjne. Każdy ich ruch obserwowany jest przez Anne Slowey, redaktor działu wiadomości ze świata mody.

Tu kończą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.
Uczestnicy

• Johanna
• DyShaun
• Megan
• Ashlie
• Kate
• Danielle
• Devin
• William
• Cologne
• Jason
• Arnaldo

Spis odcinków

Premiera odcinka
N/o
Polski tytuł
Angielski tytuł

SERIA PIERWSZA

05.06.2009
01

Pilot

12.06.2009
02

Hidden Gems

19.06.2009
03

No More Mr. Nice Guy

26.06.2009
04

Shop It Like It’s Hot

03.07.2009
05

It’s All About Who You Know

10.07.2009
06

Clip Show

17.07.2009
07

Model Behavior

24.07.2009
08

Fashion Show 101

31.07.2009
09

The Right Fit

Wejście na teren imprezy

Oktoberfest w 2005 roku

Oktoberfestbier - etykieta piwna

Oktoberfest (niem. ‘święto październikowe’) – dożynki chmielowe w Bawarii (Niemcy). Oktoberfest odbywa sie corocznie od 1810 roku na przełomie września i października i jest jednym z największych na świecie festynów ludowych. W ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła sześć milionów.

W trakcie trwania festynu spożywane jest około pięciu milionów litrów piwa, sprzedawanego tradycyjnie w litrowych kuflach tzw. Mass.

Spis treści

• 1 Historia
• 2 Tradycje piwne
  • 2.1 Kufle
• 3 Przebieg Oktoberfestu
  • 3.1 Wjazd gospodarzy
  • 3.2 Przebicie
• 4 Ważne daty
• 5 Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980
• 6 Zobacz też
• 7 Linki zewnętrzne

//

Historia

Festyny nazywane Oktoberfestem nie były w Bawarii rzadkością. Ich celem było zużycie piwa z mijającego sezonu browarskiego, zanim rozpoczęto warzyć nowe. Ponieważ Bawarskie Prawo Czystości z 1539 roku zezwalało na warzenie piwa tylko od 29 września do 23 kwietnia przypadały tego typu festyny właśnie na okres przełomu września i października.

Monachijski Oktoberfest cieszy się już prawie 200-letnią tradycją. Z okazji ślubu bawarskiego księcia Ludwika, późniejszego króla Bawarii i jego wybranki księżniczki Therese von Sachsen-Hildburghausen, który odbył się 12 października 1810, zorganizowane zostały na łąkach przed murami miasta (dzisiejsza Theresienwiese, “łąka Teresy”) wyścigi konne. Ponieważ książę Ludwik pasjonował się starożytnością zawody odbyły się w stylu starożytnych igrzysk olimpijskich. W początkowych latach monachijski Oktoberfest miał przede wszystkim sportowy charakter. Ponieważ impreza cieszyła się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, dwór królewski zadecydował o powtórzeniu wyścigów rok później o tej samej porze i tak zrodziła się tradycja monachijskiego Oktoberfestu. Ze względu na zawikłanie Bawarii w wojnach napoleońskich w 1813 roku po raz pierwszy zrezygnowano z festynu. Przerwy w tradycji nastąpiły również w 1854 i 1873 ze względu na epidemię Cholery, w 1866 roku z powodu wojny siedmiotygodniowej i w 1870 wojny francusko-pruskiej.

Tradycje piwne

Pod koniec XIX-go wieku monachijski Oktoberfest nabierał coraz bardziej charakteru jaki ma dzisiaj. W 1880 roku władze miasta zezwoliły na sprzedaż piwa.

Wedle przepisów Oktoberfestu działalność prowadzić mogą jedynie tradycyjne monachijskie browary, których piwo odpowiada bawarskiemu prawu czystości z 1487 roku i podobnej normie niemieckiej z 1906 roku. Aktualnie jest to Spaten-Franziskaner-Bräu, Augustiner, Paulaner, Hacker-Pschorr, Hofbräu i Löwenbräu.

Dla odwiedzających ustawianych jest 14 hal piwnych, z których większe mają do 10 tysięcy miejsc siedzących. Hale dzielone są na dwie kategorie, hale browarów i namioty gospodarzy Oktoberfestu. Każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.

Kufle

Tradycyjne kufle piwne były wykonane z ceramiki, zmieniono je jednak na szklane, aby zapobiec oszustwu w ich napełnianiu. Kelnerki na Oktoberfeście znane są z tego, że potrafią przenieść do dziesięciu Mass na raz, przy czym każdy z kufli zawiera litr piwa, do którego dochodzi waga pustych pojemników.

Kufle z Oktoberfestu są popularnymi pamiątkami i jako takie sprzedawane są na licznych straganach. Pamiątkowe kufle wyposażone są w plakietki z symbolem i datą danej imprezy. Kufle używane w namiotach i halach piwnych są własnością browarów i przywłaszczanie ich jest kradzieżą. Nie zmienia to faktu, że wielu odwiedzających woli je od kupnych. W latach 80. i 90. liczba kradzieży tak wzrosła, że obecnie nawet służby bezpieczeństwa zobowiązane są zawracać uwagę na osoby podejrzane.

Przebieg Oktoberfestu

Aby wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni Oktoberfest przeniesiono w 1872 na koniec września. Wprawdzie nie obowiązują stałe daty rozpoczęcia i końca, mimo to, regułą jest, że festyn może zacząć się tylko po 15 września, a jego koniec musi przypadać na pierwszą niedzielę października. Od 2000 roku weszła w życie dodatkowa reguła, w razie, gdy pierwsza niedziela października przypada na 1 lub 2 października, Oktoberfest przedłużany jest automatycznie do Święta Zjednoczenia Niemiec, które świętowane jest 3 października. Oktoberfest trwa zatem co najmniej szesnaście, a najwyżej osiemnaście dni.

Wjazd gospodarzy

Początkowo tereny, na których odbywał się festyn, położone były poza murami miasta i w dniu rozpoczęcia gospodarze i wystawcy udawali się w uroczystym pochodzie na tereny Oktoberfestu. W dniu dzisiejszym pochód ten prowadzi Münchner Kindl (herbowa figura Monachium w postaci dziewczyny w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni) wraz z burmistrzem Monachium. W pochodzie nadal uczestniczą gospodarze, a wraz z nimi uroczyście przystrojone wozy browarów i kapele muzyczne, które mają grać w halach i namiotach piwnych.

Przebicie

Po wjeździe pochodu, o godzinie 12:00, w hali Schottenhamel, burmistrz Monachium przebija pierwszą beczkę. Co roku oczekiwane jest z napięciem, ile uderzeń będzie potrzebnych zanim popłynie piwo. Christianowi Ude, który jest burmistrzem od 1993 roku, udało się to w latach 2005, 2008 i 2009 za dwoma uderzeniami. Jeden z jego poprzedników potrzebował w 1950 roku dziewiętnastu uderzeń. Pierwszy kufel z piwem otrzymuje tradycyjnie premier Bawarii.

Chociaż jest to największa tego typu impreza na świecie, w wielu krajach organizuje się podobne imprezy próbujące naśladować niemiecką. W Polsce są to Chmielaki organizowane w Krasnymstawie.

Ważne daty

Terminy dożynek chmielowych Oktoberfest:

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2000
Wrześ. 16 – Paź. 3
18 dni

2001
Wrześ. 22 – Paź. 7

2002
Wrześ. 21 – Paź. 6

2003
Wrześ. 20 – Paź. 5

2004
Wrześ. 18 – Paź. 3
BZL*

2005
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2006
Sep. 16 – Paź. 3
18 dni

2007
Wrześ. 22 – Paź. 7

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2008
Wrześ. 20 – Paź. 5
BZL*

2009
Wrześ. 19 – Paź. 4

2010
Wrześ. 18 – Paź. 4
Rok Jubileuszowy. 200 Rocznica Oktoberfest

2011
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2012
Wrześ. 22 – Paź. 7
BZL*

2013
Wrześ. 21 – Paź. 6

2014
Wrześ. 20 – Paź. 5

2015
Wrześ. 19 – Paź. 4

*Bayerisches Zentral-Landwirtschaftsfest (Bawarski Cetralny Festiwal Kultury Wiejskiej)

Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980

W piątek 26 września 1980, organizacja neonazistowska Grupa Sportów Obronnych Hoffmana podłożyła bombę koło bramy głównej. Ponad 200 osób zostało rannych, a 13 zostało zabitych.

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Oktoberfest

• piwo
• Dočesná

Linki zewnętrzne

• www.muenchen.de – oficjalna strona miasta Monachium
• www.oktoberfest.de – strona o “Bawarskim święcie piwa”

Wejście na teren imprezy

Oktoberfest w 2005 roku

Oktoberfestbier - etykieta piwna

Oktoberfest (niem. ‘święto październikowe’) – dożynki chmielowe w Bawarii (Niemcy). Oktoberfest odbywa sie corocznie od 1810 roku na przełomie września i października i jest jednym z największych na świecie festynów ludowych. W ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła sześć milionów.

W trakcie trwania festynu spożywane jest około pięciu milionów litrów piwa, sprzedawanego tradycyjnie w litrowych kuflach tzw. Mass.

Spis treści

• 1 Historia
• 2 Tradycje piwne
  • 2.1 Kufle
• 3 Przebieg Oktoberfestu
  • 3.1 Wjazd gospodarzy
  • 3.2 Przebicie
• 4 Ważne daty
• 5 Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980
• 6 Zobacz też
• 7 Linki zewnętrzne

//

Historia

Festyny nazywane Oktoberfestem nie były w Bawarii rzadkością. Ich celem było zużycie piwa z mijającego sezonu browarskiego, zanim rozpoczęto warzyć nowe. Ponieważ Bawarskie Prawo Czystości z 1539 roku zezwalało na warzenie piwa tylko od 29 września do 23 kwietnia przypadały tego typu festyny właśnie na okres przełomu września i października.

Monachijski Oktoberfest cieszy się już prawie 200-letnią tradycją. Z okazji ślubu bawarskiego księcia Ludwika, późniejszego króla Bawarii i jego wybranki księżniczki Therese von Sachsen-Hildburghausen, który odbył się 12 października 1810, zorganizowane zostały na łąkach przed murami miasta (dzisiejsza Theresienwiese, “łąka Teresy”) wyścigi konne. Ponieważ książę Ludwik pasjonował się starożytnością zawody odbyły się w stylu starożytnych igrzysk olimpijskich. W początkowych latach monachijski Oktoberfest miał przede wszystkim sportowy charakter. Ponieważ impreza cieszyła się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, dwór królewski zadecydował o powtórzeniu wyścigów rok później o tej samej porze i tak zrodziła się tradycja monachijskiego Oktoberfestu. Ze względu na zawikłanie Bawarii w wojnach napoleońskich w 1813 roku po raz pierwszy zrezygnowano z festynu. Przerwy w tradycji nastąpiły również w 1854 i 1873 ze względu na epidemię Cholery, w 1866 roku z powodu wojny siedmiotygodniowej i w 1870 wojny francusko-pruskiej.

Tradycje piwne

Pod koniec XIX-go wieku monachijski Oktoberfest nabierał coraz bardziej charakteru jaki ma dzisiaj. W 1880 roku władze miasta zezwoliły na sprzedaż piwa.

Wedle przepisów Oktoberfestu działalność prowadzić mogą jedynie tradycyjne monachijskie browary, których piwo odpowiada bawarskiemu prawu czystości z 1487 roku i podobnej normie niemieckiej z 1906 roku. Aktualnie jest to Spaten-Franziskaner-Bräu, Augustiner, Paulaner, Hacker-Pschorr, Hofbräu i Löwenbräu.

Dla odwiedzających ustawianych jest 14 hal piwnych, z których większe mają do 10 tysięcy miejsc siedzących. Hale dzielone są na dwie kategorie, hale browarów i namioty gospodarzy Oktoberfestu. Każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.

Kufle

Tradycyjne kufle piwne były wykonane z ceramiki, zmieniono je jednak na szklane, aby zapobiec oszustwu w ich napełnianiu. Kelnerki na Oktoberfeście znane są z tego, że potrafią przenieść do dziesięciu Mass na raz, przy czym każdy z kufli zawiera litr piwa, do którego dochodzi waga pustych pojemników.

Kufle z Oktoberfestu są popularnymi pamiątkami i jako takie sprzedawane są na licznych straganach. Pamiątkowe kufle wyposażone są w plakietki z symbolem i datą danej imprezy. Kufle używane w namiotach i halach piwnych są własnością browarów i przywłaszczanie ich jest kradzieżą. Nie zmienia to faktu, że wielu odwiedzających woli je od kupnych. W latach 80. i 90. liczba kradzieży tak wzrosła, że obecnie nawet służby bezpieczeństwa zobowiązane są zawracać uwagę na osoby podejrzane.

Przebieg Oktoberfestu

Aby wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni Oktoberfest przeniesiono w 1872 na koniec września. Wprawdzie nie obowiązują stałe daty rozpoczęcia i końca, mimo to, regułą jest, że festyn może zacząć się tylko po 15 września, a jego koniec musi przypadać na pierwszą niedzielę października. Od 2000 roku weszła w życie dodatkowa reguła, w razie, gdy pierwsza niedziela października przypada na 1 lub 2 października, Oktoberfest przedłużany jest automatycznie do Święta Zjednoczenia Niemiec, które świętowane jest 3 października. Oktoberfest trwa zatem co najmniej szesnaście, a najwyżej osiemnaście dni.

Wjazd gospodarzy

Początkowo tereny, na których odbywał się festyn, położone były poza murami miasta i w dniu rozpoczęcia gospodarze i wystawcy udawali się w uroczystym pochodzie na tereny Oktoberfestu. W dniu dzisiejszym pochód ten prowadzi Münchner Kindl (herbowa figura Monachium w postaci dziewczyny w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni) wraz z burmistrzem Monachium. W pochodzie nadal uczestniczą gospodarze, a wraz z nimi uroczyście przystrojone wozy browarów i kapele muzyczne, które mają grać w halach i namiotach piwnych.

Przebicie

Po wjeździe pochodu, o godzinie 12:00, w hali Schottenhamel, burmistrz Monachium przebija pierwszą beczkę. Co roku oczekiwane jest z napięciem, ile uderzeń będzie potrzebnych zanim popłynie piwo. Christianowi Ude, który jest burmistrzem od 1993 roku, udało się to w latach 2005, 2008 i 2009 za dwoma uderzeniami. Jeden z jego poprzedników potrzebował w 1950 roku dziewiętnastu uderzeń. Pierwszy kufel z piwem otrzymuje tradycyjnie premier Bawarii.

Chociaż jest to największa tego typu impreza na świecie, w wielu krajach organizuje się podobne imprezy próbujące naśladować niemiecką. W Polsce są to Chmielaki organizowane w Krasnymstawie.

Ważne daty

Terminy dożynek chmielowych Oktoberfest:

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2000
Wrześ. 16 – Paź. 3
18 dni

2001
Wrześ. 22 – Paź. 7

2002
Wrześ. 21 – Paź. 6

2003
Wrześ. 20 – Paź. 5

2004
Wrześ. 18 – Paź. 3
BZL*

2005
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2006
Sep. 16 – Paź. 3
18 dni

2007
Wrześ. 22 – Paź. 7

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2008
Wrześ. 20 – Paź. 5
BZL*

2009
Wrześ. 19 – Paź. 4

2010
Wrześ. 18 – Paź. 4
Rok Jubileuszowy. 200 Rocznica Oktoberfest

2011
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2012
Wrześ. 22 – Paź. 7
BZL*

2013
Wrześ. 21 – Paź. 6

2014
Wrześ. 20 – Paź. 5

2015
Wrześ. 19 – Paź. 4

*Bayerisches Zentral-Landwirtschaftsfest (Bawarski Cetralny Festiwal Kultury Wiejskiej)

Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980

W piątek 26 września 1980, organizacja neonazistowska Grupa Sportów Obronnych Hoffmana podłożyła bombę koło bramy głównej. Ponad 200 osób zostało rannych, a 13 zostało zabitych.

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Oktoberfest

• piwo
• Dočesná

Linki zewnętrzne

• www.muenchen.de – oficjalna strona miasta Monachium
• www.oktoberfest.de – strona o “Bawarskim święcie piwa”

Oryginalna nazwa
gram.tv

Kraj produkcji
Polska

Język
polski

Prowadzący
Paweł Truszczyński
Marcin Sońta

Data premiery
1 września 2006

Lata emisji
2006 - 2009

Liczba odcinków
111

Czas trwania odcinka
22 minuty

Produkcja

Produkcja
Blancos Media

Stacja telewizyjna
TV 4

Gram.tv - program telewizyjny poruszający tematykę gier komputerowych i konsolowych, emitowany w telewizji TV 4. Program prowadzą Paweł Truszczyński oraz Marcin Sońta. Emitowany od 2006 roku w każdą sobotę - o godzinie 12:00. Po około roku została zmieniona oprawa graficzna. W 2008 zmianie uległ kolor oprawy graficznej z motywu żółtego na czerwony.

W programie prezentowane są:

• recenzje gier komputerowych i konsolowych
• najnowsze newsy ze świata gier
• gry z serii klasyka.

W każdym programie zapowiadany jest konkurs, w którym można wygrać atrakcyjne nagrody w postaci gier.

Program jest również integralną częścią serwisu internetowego CD Projekt - gram.pl

Gry prezentowane w recenzjach są oceniane w skali od 1 (bardzo słaba) do 10 (bardzo dobra).

Produkcją programu zajmuje się Blancos Media.

Od 18 kwietnia 2009 roku produkcja nowych odcinków została wstrzymana z powodu niewystarczających dochodów programu.

31 października 2009 roku program Gram.TV został zastąpiony przez zupełnie nowy magazyn AlleGra, który jest tworzony w nieco innej konwencji przez nowego producenta. Prowadzony przez Marcina Sońtę.

Piwo jasne

Słód – główny składnik do produkcji piwa

Szyszki chmielu zwyczajnego – podstawowa przyprawa wykorzystywana przy produkcji piwa

Piwo – najstarszy. W znaczeniu ogólnym piwo to każdy napój otrzymany w wyniku enzymatycznej hydrolizy skrobi i białek zawartych w ziarnach zbóż i poddany fermentacji alkoholowej. W węższym znaczeniu pod pojęciem piwa rozumie się zawierający alkohol i dwutlenek węgla napój otrzymany w wyniku fermentacji alkoholowej wody, słodu i chmielu przy użyciu wyselekcjonowanych szczepów drożdży.

Słód używany do produkcji piwa powstaje w procesie słodowania jęczmienia, rzadziej pszenicy lub żyta, który polega na moczeniu ziarna, kiełkowaniu, a następnie wysuszeniu. Efektem zacierania oraz filtracji słodu jest brzeczka, która wraz z chmielem poddawana jest warzeniu czyli gotowaniu, a następnie fermentacji alkoholowej przy użyciu drożdży piwowarskich.

Charakter piwa określa najczęściej rodzaj użytego słodu lub słodów, zawartość alkoholu, goryczka chmielowa oraz stężenie ekstraktu czyli nieprzefermentowanych składników słodu. Zawartość alkoholu w piwie podawana jest w procencie objętości płynu i waha się od 0,5 do kilkunastu procent.

Spis treści

• 1 Etymologia
• 2 Historia piwa
  • 2.1 Historia piwa w Polsce
• 3 Surowce przemysłu piwowarskiego
  • 3.1 Jęczmień
  • 3.2 Chmiel
  • 3.3 Woda
  • 3.4 Drożdże
• 4 Produkcja piwa
  • 4.1 Produkcja słodu
  • 4.2 Produkcja brzeczki
  • 4.3 Fermentacja
  • 4.4 Leżakowanie
  • 4.5 Filtracja i pasteryzacja
• 5 Gatunki i style piwa
  • 5.1 Typologia
  • 5.2 Charakterystyka ważniejszych gatunków i stylów piwa
    • 5.2.1 Piwa górnej fermentacji
    • 5.2.2 Piwa dolnej fermentacji
    • 5.2.3 Piwa fermentacji spontanicznej
• 6 Rynek piwa w Polsce i na świecie
• 7 Konkursy, festiwale, nagrody
• 8 Wpływ na organizm człowieka
• 9 Zobacz też
• 10 Przypisy
• 11 Bibliografia

//

Etymologia

Wyraz piwo wywodzi się z prasłowiańskiego słowa pivo oznaczającego napitek, napój. Podobnie jest w wielu językach słowiańskich: białoruski: піва, bośniacki, chorwacki, czeski, słowacki, słoweński: pivo, macedoński, rosyjski, ukraiński: пиво. Prasłowiański wyraz pivo utworzony został od prasłowiańskiego czasownika piti czyli pić (z indoeuropejskiego *pō(i)- : *pī-.

Najstarszy zapis w języku polskim słowa piwo to kolofon z roku 1414. Kopista Lutosław z Chrościechowa dopisał na końcu zaginionego w czasie II wojny światowej rękopisu wiersz:

Caplanye Chces polepsycz dusze swey
nemow czansto pywa naley
Bocz pywo yest dzywny oley
wancz snych clamayo Chopi
A rzekocz Salenij są Popy

Z około 1448 r. pochodzi najstarszy zachowany do dzisiaj tekst w języku polskim ze słowem piwo. Nieznany kopista dopisał po dziele Flawiusza Wegecjusza Renata “Epitoma institutorum rei militaris ad Theodosium imperatorem” kolofon:

Dum bibo pywo stat mihi kolano krzywo

Odległym krewniakiem prasłowiańskiego słowa pivo jest łaciński bezokolicznik bibere w wielu językach germańskich, romańskich i innych: albańskim birrë, angielskim beer, bretońskim i holenderskim bier, bułgarskim бира, francuskim bière (słowo to całkowicie przyjęło się dopiero w XVI wieku, wcześniej używanym określeniem piwa było cervoise), niemieckim Bier, rumuńskim bere, włoskim birra.

W klasycznym języku łacińskim słowo oznaczające piwo brzmiało cervesia lub cerevisia i zostało zapożyczone z języka celtyckiego (cera – ziarno, vise – siła). Od niego pochodzą wyrazy w części języków romańskich: w hiszpańskim cerveza, katalońskim cervesa, portugalskim cerveja.

W niektórych językach zawarte jest indoeuropejskie słowo alu-, alu-d-, alu-t- oznaczające gorzki napój, piwo, np. duński, norweski øl, estoński õlu, fiński olut, litewski, łotewski alus, szwedzki öl. Nawet w Anglii aż do późnego średniowiecza dominowała nazwa ale na oznaczenie piwa.

Celtyckie wpływy zawiera również słowo brzeczka, które wywodzi się od słowa braces, oznaczającego w języku celtyckim słód lub kiełkujący jęczmień.

Historia piwa

 Osobny artykuł: Historia piwa.

Tabliczka z pismem klinowym datowana na 3100–3000 p.n.e. przedstawiająca przyznawanie racji piwnych.

Arturo Petrocelli: Mnisi pijący piwo

Reklama Haberbusch i Schiele – największego browaru Warszawy na początku XX w.

Najstarsze dokumenty dotyczące produkcji piwa wywodzą się z Mezopotamii. 4000 lat p.n.e. w dwurzeczu Eufratu i Tygrysu zaczęła się rozwijać kultura Sumerów. Wygrawerowane w glinianych tabliczkach rysunki oraz teksty w piśmie klinowym opisują warzenie i spożywanie najstarszego znanego piwa – sikaru. Tradycję Sumeru kontynuowali Babilończycy, którzy piwo warzyli z jęczmienia, pszenicy i orkiszu. Znaczenie piwa w kulturze babilońskiej potwierdza słynny kodeks Hammurabiego, którego cztery paragrafy poświęcone są tematyce piwnej. Również w życiu mieszkańców starożytnego Egiptu piwo odgrywało ogromną rolę. Wraz z chlebem stanowiło podstawowy składnik pożywienia i było jednym z najważniejszych darów składanych zmarłym do grobu. W Egipcie znajduje się najstarszy browar, jaki udało się odkryć. Datowany on jest na 3700 r. p.n.e.

Cywilizacja grecka i rzymska preferowała wino i piwa nie ceniła, ale także na terenie Cesarstwa rzymskiego było ono warzone przez Galów, Celtów i Iberyjczyków.

W średniowieczu piwo – o niewielkiej zawartości alkoholu i początkowo niefiltrowane – było codziennym napojem w całej Europie poza regionem Morza Śródziemnego, gdzie dominowało wino. Początkowo wyrabiano je głównie sposobami domowymi. Sztuka warzenia piwa rozwinęła się w klasztorach. Piwo stanowiło dla mnichów naturalny napój i tylko w szczególnych przypadkach zastępowane było wodą. Mnisi przygotowywali je wpierw na własne potrzeby, z czasem jednak sprzedaż piwa stała się poważnym źródłem dochodów wielu opactw. Zakonnicy eksperymentowali, dodając do piwa różne substancje aromatyczne, by poprawić jego smak i przedłużyć czas przechowywania. Jedną z nich był chmiel, który stopniowo wyparł inne dodatki i w XIV wieku piwo chmielowe opanowało niemal całą Europę, poza Anglią, gdzie spopularyzowało się dopiero w wieku XVI.

Przez długi czas piwo uważano za zdrowsze od wody – nie bez przyczyny, gdyż gotowanie pozwalało na pozbycie się przynajmniej części zarazków.

Drugim filarem stanowiącym ostoję sztuki piwowarskiej w średniowieczu był pan feudalny, który zatrudniał piwowarów, budował warzelnie, kontrolował sprzedaż surowców i sprzedawał piwo. Również browary dworskie zaczęły coraz prężniej działać. Średniowieczni władcy, dostrzegając w piwie źródło bogactwa, zaczęli nadawać przywileje na warzenie i wyszynk piwa, nakładać stosowne podatki oraz regulować działalność piwowarską, określając np. warunki otrzymania tytułu mistrza-piwowara. Z kolei rozwój miast i piwowarstwa świeckiego zaowocowały powstawaniem małych rynków lokalnych, wzmożoną konkurencją oraz organizowaniem się piwowarów i właścicieli browarów w cechy piwowarskie broniące interesów tej grupy zawodowej.

Zmiany w piwowarstwie następowały powoli, a liczne wojny skutecznie hamowały rozwój. Dopiero zapoczątkowany w XVIII w. postęp techniczny i rozwój gospodarczy przyniosły znaczne zmiany dla browarnictwa europejskiego. Istotną rolę odegrały tu odkrycia i wynalazki takie jak termometr alkoholowy skonstruowany przez René-Antoine Ferchault de Réaumur, badania nad fermentacją Antoine Lavoisiera czy odkrycie kwasu węglowego (dwutlenku węgla). Prawdziwa piwna rewolucja nastąpiła jednakże w XIX wieku, kiedy dotychczasową, tradycyjną metodę warzenia piwa przy pomocy tzw. górnej fermentacji zaczęto zastępować fermentacją dolną. Browar Mieszczański w Pilźnie zdecydował się zatrudnić bawarskiego mistrza piwowarskiego Josefa Grolla, który miał za sobą udane eksperymenty z fermentacją dolną. Uwarzone w 1842 r. przez niego piwo zapoczątkowało nowy gatunek: pilzner. W roku 1862 Ludwik Pasteur przeprowadził udane testy nad konserwacją pożywienia poprzez obróbkę termiczną, w 1876 r. wydał swoją książkę Studium nad piwem, a 7 lat później Emil Christian Hansen – syn założyciela browaru Carlsberg w Kopenhadze swoje badania w laboratorium browaru zwieńczył wyhodowaniem czystej kultury drożdży dolnej fermentacji, która na jego cześć nazwana została Saccharomyces carlsbergensis i do dziś stanowi podstawę piw dolnej fermentacji.

Historia piwa w Polsce

Tradycje piwowarskie na ziemiach polskich sięgają najdawniejszych czasów, dziejów ludów prasłowiańskich i prapoczątków polskiej państwowości. O piwie warzonym z pszenicy, jęczmienia, żyta i orkiszu wspomina Jan Długosz w w swoich Rocznikach, czyli kronikach sławnego Królestwa Polskiego (Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae) oraz Gall Anonim w Kronice polskiej (Chronica Polonorum). Najstarszym dokumentem wzmiankującym o piwie w Polsce jest kronika Thietmara z Merseburga, w której Bolesław Chrobry, pierwszy król Polski określony został mianem piwosza. Piwo w Polsce szybko stało się lubianym i popularnym trunkiem, a wraz z rozwojem średniowiecznych miast nastąpił również szybki rozwój browarnictwa. Niemal każde miasto mogło poszczycić się jednym lub kilkoma browarami, a w czternastowiecznym Krakowie – ówczesnej stolicy Polski – było ich 25. Piwo, które wówczas nie miało dużej ilości alkoholu, pili magnaci i zamożna szlachta – nawet kilkaset litrów na rok, jak również pospólstwo. Do XVII wieku wytwarzano głównie piwo pszeniczne, które następnie zostało wyparte przez jęczmienne.

Ze względu na liczne wojny w XVII w., nadmiar zboża, z którego masowo wyrabiano tanią wódkę, wzrost cen dobrego piwa i pogorszenie się jakości piw tanich, piwo w Polsce zaczęło powoli tracić swoją pozycję. Do upadku staropolskiej tradycji piwnej przyczyniła się ostatecznie fatalna polityczno-ekonomiczna sytuacja Polski oraz rozbiory, które z jednej strony doprowadziły do upadku jakości polskiego piwa, a z drugiej spowodowały zalew Polski piwami importowanymi. Trend ten odwróciła rewolucja techniczna, która spowodowała powstawanie średnich i dużych zakładów piwowarskich. Dzięki nowoczesnym technologiom i inwestycjom warzyły one dobre i uznane piwa przywracając piwu jako trunkowi dawną świetność. Jednakże wraz z I wojną światową nastąpiło załamanie przemysłu piwowarskiego, spadek jakości oraz spożycia piwa. Ponowny rozwój piwowarstwa nastąpił dopiero w latach 90. XX wieku, kiedy znacjonalizowane w czasach PRL-u browary zaczęto prywatyzować. Rozwój gospodarki wolnorynkowej doprowadził do zainteresowania polskim rynkiem browarniczym największych światowych grup piwowarskich. Doprowadziło to z jednej strony do upadku wielu małych i średnich browarów, ale również do konsolidacji i rozwoju największych browarów oraz radykalnego wzrostu spożycia piwa przez Polaków. Obecnie Polska jest na piątym miejscu na świecie i trzecim w Europie pod względem spożycia piwa na głowę mieszkańca.

Surowce przemysłu piwowarskiego

Kłos jęczmienia

Podstawowymi surowcami do produkcji piwa są:

• Jęczmień
• Chmiel
• Woda
• Drożdże
• Inne zboża: kukurydza, owies, pszenica, proso, sorgo, ryż

Jęczmień

Jęczmień dwurzędowy jary jest najważniejszym z surowców. W porównaniu z jęczmieniem sześciorzędowym posiada grubsze ziarno, bardziej symetryczny kształt, niższą zawartość białka i wyższą ekstraktywność.

Jęczmień browarny powinien składać się z ziaren stosunkowo krótkich i grubych, dobrze wykształconych i posiadających jasną barwę bez plam. Na jakość jęczmienia wpływa rodzaj odmiany, warunki klimatyczne, sposób nawożenia i rejon uprawy.

Chmiel

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) to roślina pnąca z rodziny konopiowatych. W piwowarstwie stosuje się wyłącznie chmiel o owocostanach żeńskich, zwanych szyszkami, które powinny mieć zieloną barwę, być zwarte i wypełnione drobnymi gruczołami o barwie żółtej, zwanymi lupuliną. Stosowanie jedynie kwiatostanów żeńskich wymaga usunięcia z plantacji osobników męskich, aby zapobiec zapłodnieniu i powstaniu nasion. Zbioru szyszek chmielowych, odbywającego się w Polsce między sierpniem a wrześniem, dokonuje się w tzw. stadium dojrzałości technicznej, kiedy listki szyszek są zwarte i szczelnie zamknięte. Po zerwaniu szyszki chmielowe poddawane są suszeniu, a następnie sprasowaniu. Chmiel w browarnictwie występuje głównie pod postacią granulatu, ekstraktu lub proszku.

Szyszka chmielu na polu chmielowym

Dla piwa najważniejszym składnikiem chmielu są alfa-kwasy, które rozpuszczają się w brzeczce podczas gotowania, nadając jej goryczkowy smak. Innym ważnym składnikiem chmielu są polifenole, zwane garbnikami. Polifenole łatwo łączą się z białkami, rozpuszczają się na gorąco i wytrącają dopiero po ochłodzeniu, tworząc zmętnienie w piwie. Dodanie chmielu do brzeczki nadaje piwu szlachetną i przyjemną gorycz oraz specyficzny aromat, a ze względu na właściwości antyseptyczne chmiel korzystnie wpływa na trwałość piwa.

Do najbardziej popularnych i znanych odmian polskiego chmielu należą Marynka i Chmiel Lubelski.

W Czechach jak i na świecie najbardziej znany jest Chmiel Żatecki, w Niemczech natomiast Tettnanger. Polska jest trzecim producentem surowca chmielowego w Europie po Niemczech i Czechach, i piątym na świecie.

Woda

Woda obok słodu z jęczmienia jest głównym surowcem stosowanym przy produkcji piwa. Wykorzystywana jest głównie w procesie zacierania, a w gotowym piwie zajmuje ok. 90% objętości. Całość zużycia wody, która w browarach stosowana jest ponadto do mycia i chłodzenia, waha się od 3,7 do 10,9 hl/hl piwa. Większość browarów czerpie wodę z własnych ujęć.

Dla piwowarstwa najważniejszymi parametrami wody są jej twardość, szczególnie twardość węglanowa oraz alkaliczność resztkowa. Twardość wody określana jest w piwowarstwie w stopniach niemieckich (°n). Twardość nie wpływa wprawdzie na jakość wody, o ile nie jest wyższa niż 30°n, jednakże oddziałuje na procesy enzymatyczne i zjawiska koloidalne.

TWARDOŚĆ OGÓLNA WODY = TWARDOŚĆ STAŁA + TWARDOŚĆ PRZEMIJAJĄCA

Drugim istotnym parametrem wody w piwowarstwie jest tzw. alkaliczność resztkowa czyli różnica właściwości alkalizujących anionów i właściwości zakwaszających kationów podawana w stopniach niemieckich. Im wyższa alkaliczność resztkowa tym wyższe pH zacieru i brzeczki. Z kolei im wyższa jest wartość pH zacieru tym dłużej trwa proces filtrowania zacieru, a warzenie brzeczki o pH większym niż 5,2 powoduje silne wyekstrahowanie związków garbnikowych chmielu, skutkujące większą i trwalszą goryczką w piwie. Na wartość pH brzeczki istotny wpływ mają związki chemiczne zawarte w wodzie.

Wybrane parametry wody używanej do produkcji piwa

Pils (Pilzno)
Ciemny Lager (Monachium)
Pale Ale (Burton on Trent)
Dortmundzkie Jasne (Dortmund)

Twardość ogólna °n
1,6
14,8
51,8
42,0

Twardość stała °n
0,3
0,6
38,6
25,2

Twardość węglanowa °n
1,3
14,2
13,2
16,8

Alkaliczność resztkowa °n
0,9
10,6
0,4
5,5

Tlenek wapnia CaO mg/l
10
106
375
367

Tlenek magnezu MgO mg/l
4
30
103
38

Tlenek siarki SO3 mg/l
4
8
532
241

Chlor Cl mg/l
5
2
36
107

Obecne w wodzie sole mineralne: siarczany oraz chlorki wapnia i magnezu, które podwyższają pH zacieru i brzeczki, wpływają niekorzystnie na proces zacierania. Natomiast sole obniżające pH oddziałują korzystnie na proces produkcji piwa. Są to przede wszystkim węglany wapnia, magnezu i sodu. Poprawiają one również trwałość biologiczną i stabilność fizykochemiczną piwa. Zawartość magnezu w wodzie wpływa ujemnie na goryczkę chmielową w piwie powodując ostry, gorzki i nieprzyjemny smak. Stężenie jonów wodorowych ma wpływ na zmniejszenie ilości wytrącanych związków białkowych, a tym samym ułatwia proces fermentacji, leżakowania piwa i jego naturalne klarowanie. Zawartość żelaza powyżej 0,3 mg/dm3 ma negatywny wpływ na rozwój i aktywność drożdży, przyciemnia barwę piwa i powoduje jego niewłaściwy smak. Kwas krzemowy w ilości powyżej 20 mg/dm3 i jego sole hamują rozwój drożdży i obniżają stopień odfermentowania brzeczki.

W celu otrzymania wody o określonych parametrach browary dokonują często korekty składu chemicznego wody. Zmiany dotyczą najczęściej alkaliczności resztkowej, twardości węglanowej i niewęglanowej, odżelazienia i odtlenienia wody oraz poprawy jej cech smakowo-zapachowych.

Drożdże

Drożdże piwowarskie

Drożdże dodawane są do brzeczki w celu przeprowadzenia fermentacji alkoholowej. Z obecnych w brzeczce cukrów powstaje alkohol etylowy i dwutlenek węgla oraz produkty uboczne fermentacji, które nadają piwu odpowiedni smak i zapach. Smak i zapach zależą w dużym stopniu od zastosowanego szczepu drożdży, ich stanu fizjologicznego, składu chemicznego brzeczki i warunków fermentacji.

Drożdże fermentacji dolnej przystosowane są do niższych temperatur (5–13 °C), a pod koniec procesu opadają na dno fermentora. Brzeczka zarówno fermentuje jak i leżakuje w niskich temperaturach co powoduje dłuższe dojrzewanie piwa, większą trwałość jak również większe niż w piwach górnej fermentacji wydzielanie się dwutlenku węgla a tym samym bardziej orzeźwiający smak.

Drożdże fermentacji górnej fermentują w temperaturach wyższych (15–25 °C), a podczas burzliwej fazy fermentacji zbierają się na powierzchni brzeczki tworząc kożuch. Drożdże fermentacji górnej tworzą więcej ubocznych produktów fermentacji, głównie wyższych alkoholi i estrów.

Browary zaopatrują się w drożdże w Kolekcji Czystych Kultur Drobnoustrojów zlokalizowanej w Zakładzie Mikrobiologii Technicznej Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego w Warszawie. Czyste kultury drożdży browary poddają propagacji czyli rozmnażaniu w propagatorach aż do uzyskania odpowiedniej ilości drożdży nastawnych. Drożdże mogą być również zbierane po fermentacji głównej z dna kadzi, tanków i zbiorników fermentacyjnych.

Produkcja piwa

Schemat produkcji piwa

Głównym składnikiem piwa, podobnie jak i whisky, jest słód, który poddawany jest fermentacji. Użycie słodu odróżnia piwo od wina, które produkowane jest z soku winogron lub innych owoców. Natomiast to co odróżnia piwo od wódki, która również powstaje ze zboża, jest przede wszystkim technologia produkcji, wykorzystująca w przypadku wódki proces destylacji.

Nie istnieje jedna receptura produkcji piwa, a każdy gatunek piwa czy jego odmiana wymaga innego postępowania. Dużą rolę odgrywają używane surowce i sprzęt jakim dysponuje browar. Technologie produkcji ewoluują, a tradycyjne metody warzenia coraz częściej wypierane są przez nowoczesne urządzenia – w pełni zautomatyzowane i sterowane komputerowo. Historia browarnictwa liczy co najmniej 6000 lat i wykorzystuje wiedzę wielu pokoleń piwowarów tworzących tradycyjne podstawy warzenia piwa. Gdyby piwo zostało wynalezione dzisiaj to: “prawie na pewno produkowalibyśmy piwo bezpośrednio z jęczmienia, wykorzystując enzymy. Niepotrzebne byłoby stosowane obecnie tak mocne podgrzewanie, schładzanie, suszenie i nawilżanie w trakcie procesu oraz rozcieńczanie produktu luzem czy też rozlew w małe, ciężkie opakowania w celu dystrybucji. Proces byłby o wiele bardziej racjonalny. Mimo że rozwój techniki w XIX i XX w. doprowadził do znaczących zmian w technologii produkcji piwa, to jednak podstawowe operacje piwowarskie w dalszym ciągu są zachowane.

Produkcja piwa składa się z następujących etapów:

• produkcja słodu
• produkcja brzeczki
• fermentacja brzeczki
• leżakowanie i dojrzewanie piwa
• filtracja piwa
• rozlew piwa

Produkcja słodu

Podstawowym surowcem do produkcji słodu jest wysiewany w okresie wiosennym dwurzędowy jęczmień jary, który w słodowni poddawany jest procesowi słodowania. Słodowanie ma na celu uaktywnienie zjawisk fizjologicznych i fizykochemicznych, które towarzyszą kiełkowaniu ziaren, a przede wszystkim wytworzenie w ziarnach maksymalnej ilości enzymów amylolitycznych, proteolitycznych i cytolitycznych oraz uzyskanie odpowiedniego rozluźnienia struktury wewnętrznej ziarna.

Produkcja słodu

Słód ciemny i jasny

Proces produkcji słodu obejmuje sześć faz:

• czyszczenie ziarna
• sortowanie
• moczenie
• kiełkowanie
• suszenie słodu mokrego
• oddzielanie korzonków

Do słodowania przeznaczone jest ziarno jęczmienia po 6–8 tygodniach od zbioru, gdyż dopiero wtedy uzyskuje ono pełną dojrzałość fizjologiczną i nadaje się do produkcji słodu. Jęczmień świeżo zebrany jest magazynowany, a następnie czyszczony i sortowany pod kątem ciężaru właściwego, długości i grubości.

Następny etap produkcji słodu czyli moczenie jęczmienia odbywa się przez ok. 3 dni, a jego celem jest stworzenie odpowiednich warunków dla rozwoju zarodków ziaren oraz kiełka liścieniowego i korzonkowego, które zapoczątkowują aktywność enzymów i zmiany biochemiczne. W trakcie moczenia objętość ziarna wzrasta o ok. 45%, następuje pęcznienie takich składników jak białka, skrobia i celuloza, zmienia się barwa jęczmienia ze słomkowej na brązową i następuje usunięcie z ziarna niekorzystnych substancji goryczkowych, garbnikowych, polifenoli i.in., które mogłyby ujemnie wpłynąć na smak końcowy piwa.

Kiełkowanie jęczmienia trwa ok. 7 dni. Przemiany fizjologiczne polegają na rozwoju kiełka liścieniowego i korzonkowego w zarodku, a tym samym wytworzenie odpowiedniej ilości enzymów i rozluźnienie struktury bielma. Od momentu kiełkowania jęczmienia ziarno przyjmuje nazwę słodu. Kiełkowanie umożliwia wydobycie substancji nagromadzonych w ziarnie słodowym, które pod wpływem działania enzymów stają się rozpuszczalne w procesie zacierania.

Suszenie mokrego słodu trwa do 2 dni. Jego celem jest całkowity zanik funkcji życiowych zarodka czyli przerwanie kiełkowania i oddychania, zmniejszenie zawartości wody, wstrzymanie przemian enzymatycznych przy jednoczesnym zachowaniu aktywności enzymów powstałych podczas kiełkowania, wytworzenie w słodzie związków aromatycznych i smakowych, oraz zabezpieczenie słodu przed zepsuciem w czasie magazynowania. Suszenie słodu odbywa się w dwóch fazach. W fazie suszenia wstępnego słód suszony jest w temp. 45-50° C, natomiast faza prażenia trwająca 3–4 godziny odbywa się w temperaturze 85° C. W celu osiągnięcia słodu ciemnego temperatura wzrasta do 105° C, a czas prażenia do 5 godzin.

Ostatnim etapem produkcji słodu jest oddzielenie korzonków, które zawierają dużo białka, mają gorzki smak i negatywny wpływ na barwę piwa. Usunięcie korzonków odbywa się w odkiełkownicy, a odkiełkowany słód przeznaczony jest do magazynowania i dojrzewania przez ok. 4–6 tygodni.

W browarnictwie wyróżnia się trzy główne rodzaje słodów:

• słody jasne typu pilzneńskiego – odznaczają się krótkim kiełkiem i szczególnie dobrze nadają się do piw typu pilzneńskiego (pilzner) o mocnym nachmieleniu, pełnym smaku i dobrej pienistości. Mogą stanowić 100% zasypu. Nadaje się do ciemnych piw zarówno dolnej jak i górnej fermentacji.
• słody monachijskie – posiadają ciemną barwę, produkowane są z jęczmienia o wyższej zawartości białka. Piwo warzone na tych słodach ma ciemniejszą barwę, ostrzejszy zapach i smak z wyczuwalną nutą słodową. Zwykle stosowany w ilości 10-60% zasypu.
• słody wiedeńskie – stanowią typ przejściowy pomiędzy słodem jasnym a ciemnym. Stosowane w celu pogłębienia pełności smakowej piw marcowych, koźlaków majowych, Oktoberfestbier, Golden Ale i porterów.

Oprócz słodu jęczmiennego do produkcji piwa stosuje się także słody specjalne:

• Słód pszeniczny z czerwonych i niskobiałkowych odmian pszenicy stosuje się do produkcji piw pszenicznych. Podstawowymi odmianami jest słód pszeniczny jasny, ciemny, karmelowy i czekoladowy.
• Słód karmelowy otrzymywany jest ze słodu mokrego, poddanego prażeniu w temp. 150-180° C. Zwiększa on intensywność barwy brzeczki, nadaje piwu słodki, karmelowy smak. Stosuje się go do produkcji piwa ciemnego.
• Słód barwiący otrzymywany jest przez prażenie słodu jęczmiennego lub słodu mokrego w temp. 200-220° C. Ma ciemnobrązową barwę łuski i aromat kawy zbożowej. Słód barwiący wprowadza się do zacieru po gotowaniu ze względu na silną goryczkę śruty.
• Słód zakwaszający (kwaśny) stosuje się w celu obniżenia pH zacieru i brzeczki. Dodaje się go w ilości do 5% przy produkcji piwa jasnego. Zawartość kwasu mlekowego w słodzie kwaśnym wynosi 2-4%.
• Słód melanoidowy zawiera duże ilości melanoidów czyli związków barwnych powstających dzięki reakcji melanoidowej w wyniku procesów utleniania i polimeryzacji. Nadaje piwu czerwony odcień.
• Słody palone, wędzone, czekoladowe, orzechowe, czarne to słody, których zadaniem jest nadanie piwu ciemniejszej barwy, a zarazem charakterystycznego aromatu i smaku.

Surowce niesłodowane to zamienniki słodu browarnego, które nie są poddawane słodowaniu. Zgodnie z Polską Normą surowce niesłodowane zalicza się do surowców podstawowych o ile ilość ich nie przekracza 45%, a jakość jest zgodna z aktualnie obowiązującymi normami. Surowcami niesłodowanymi jest cukier, syrop skrobiowy, jęczmień w postaci grysu lub mąki, ryż w postaci płatków, pszenica w postaci grysu, kukurydza w postaci grysu i owies w postaci płatków. Surowce niesłodowane stosuje się dla poprawienia pienistości piwa, nadania mu jaśniejszej barwy, zapewnienia lepszej klarowności oraz ze względów technologicznych i ekonomicznych, gdyż dodanie np. cukru powoduje wyższy stopień odfermentowania piwa czyli większą zawartość alkoholu, a zarazem większe moce przerobowe warzelni. Cena ekstraktu uzyskanego z cukru jest niższa niż ekstraktu ze słodu. Niekiedy receptura piwa warunkuje użycie niektórych surowców niesłodowanych. W Belgii używa się niewielkich ilości pszenicy do produkcji specjalnych rodzajów piwa, wytwarzanych metodą fermentacji spontanicznej, jak Lambic i Peterman.

Produkcja brzeczki

Kadź zacierna

Kocioł warzelny

Produkcja brzeczki w warzelni obejmuje następujące etapy:

• śrutowanie (rozdrabnianie) słodu w śrutowniku → śruta słodowa
• zacieranie śruty w kadzi zaciernej → zacier
• filtracja zacieru w kadzi filtracyjnej → brzeczka przednia
• gotowanie brzeczki z chmielem w kotle warzelnym → brzeczka gorąca
• oddzielanie osadu gorącego w kadzi wirowej whirlpool
• schładzanie brzeczki gorącej w płytowym wymienniku ciepła → brzeczka nastawna
• natlenianie brzeczki

Pierwszym etapem produkcji brzeczki jest rozdrobnienie słodu w śrutownikach walcowych i młynach młotkowych. Rozdrobniony słód nazywa się śrutą słodową. Celem śrutowania słodu jest zmiażdżenie bielma, aby ułatwić rozpuszczenie składników ekstraktywnych w wodzie podczas zacierania. Śrutowanie słodu powinno przebiegać w taki sposób, aby nierozpuszczalna w wodzie łuska była jak najmniej rozkruszona, bielmo natomiast było jak najbardziej rozdrobnione. Większa ekstrakcja łuski wpływa na smak i barwę piwa, ogranicza również naturalny materiał filtracyjny jakim są łuski osiadłe na dnie kadzi.

Zacieranie ma na celu rozpuszczenie w wodzie maksymalnej ilości związków rozpuszczalnych słodu, powstałych podczas słodowania ziarna jęczmienia, oraz dalszy enzymatyczny rozkład skrobi i białek.

W zimnej wodzie skrobia jest nierozpuszczalna, jednak wraz ze wzrostem temperatury ziarna skrobi coraz intensywniej wchłaniają wodę, pęcznieją i pękają tworząc galaretowatą, lepką masę zwaną kleikiem skrobiowym. Hydroliza enzymatyczna skrobi w zacierze przebiega według schematu: skrobia → skrobia rozpuszczalna → dekstryny → maltoza. Zawartość maltozy czyli cukru fermentującego w zacierze ma znaczenie dla późniejszej zawartości alkoholu w piwie. Piwa o wysokim stopniu odfermentowania wymagają brzeczki nastawnej z dużym udziałem maltozy, z kolei do wyprodukowania piwa niskoalkoholowego brzeczka powinna mieć niewielką ilość maltozy.

Podczas zacierania słodu do roztworu przechodzą również białka rozpuszczalne w wodzie oraz produkty ich hydrolizy enzymatycznej, które znacząco wpływają na takie cechy jakościowe piwa jak: pełnię smaku, pienistość, barwę, klarowność. Białka i produkty ich rozkładu wrażliwe są na zmiany temperatury, pH zacieru i obecność tlenu, w wyniku czego wytrącają się, tworząc gorące osady i zimne zmętnienia.

Tradycyjne metody zacierania dzieli się na infuzyjne i dekokcyjne. Wybór metody zależy od gatunku warzonego piwa, który z kolei wpływa na dobór optymalnych warunków działania poszczególnych enzymów podczas zacierania: temperatury, przerwy w mieszaniu, pH, gęstości zacieru. W metodzie infuzyjnej wyróżnia się metodę infuzji wzrastającej i metodę infuzji zstępującej.

Najpopularniejszą metodą jest metoda infuzji wzrastającej, którą powszechnie stosuje się w produkcji piwa jasnego pełnego. W metodzie tej cały zasyp słodu miesza się z wodą o temperaturze 37 °C, następnie po 30 minutach mieszania podwyższa się temperaturę z prędkością 1 °C/min do temperatury 52 °C. Po osiągnięciu tej temperatury wyłącza się mieszadła i stosuje się przerwę na ok. 25 min, aby peptydazy mogły rozłożyć białka na mniejsze cząsteczki. Następnie ponownie podgrzewa się zacier do temperatury 65 °C ciągle mieszając i robi się drugą przerwę na ok. 40 minut, by skrobia rozłożyła się do maltozy i glukozy. Po zakończonej przerwie włącza się mieszadła i podgrzewa zacier do 72 °C, czyli do temperatury całkowitego scukrzenia, które następuje w trakcie ok. 30 minut. W tym czasie enzym α-amylazy tworzy dużą ilość cukrów niepodlegających fermentacji, nadających jednakże piwu typowo słodowego charakteru.

Całkowite scukrzenie bada się próbą jodową, mieszając kroplę brzeczki z kroplą jodu. Jeśli nie następuje zmiana barwy brzeczki zacieranie jest zakończone, a brzeczka może zostać poddana procesowi filtracji. Poszczególne odmiany zacierania metodą infuzji wzrastającej różnią się między sobą początkową temperaturą oraz długością przerw.

W metodzie infuzji zstępującej stosowanej szczególnie w Anglii słód miesza się z wodą o temperaturze 70 °C, następnie przetłacza do kadzi z wodą o temperaturze 75–80 °C, zaciera przez ok. 90 minut, a po spadku temperatury zacieru do 70 °C, przystępuje do filtracji.

Schemat zacierania metodą infuzyjną wzrastającą (l.) i dekokcyjną metodą dwuwarową (r.)

Metoda dekokcyjna różni się od infuzyjnej tym, że 1/3 zacieru przetłaczana jest do kotła zaciernego i poprzez stopniowe podnoszenie temperatury i stosowanie przerw jak w metodzie infuzyjnej, doprowadzana jest do wrzenia w celu lepszego skleikowania skrobi, a następnie ponownie łączona z zacierem głównym. Część zacieru przeznaczona do gotowania nazywana jest dekoktem, a w zależności od tego, ile porcji dekoktu poddawane jest gotowaniu rozróżniamy system jednowarowy, dwuwarowy i trójwarowy. Najczęściej stosowany jest system jedno- i dwuwarowy. System trójwarowy ze względu na długość trwania całego procesu i czynniki ekonomiczne stosowany jest coraz rzadziej. Słody zacierane metodą dekokcyjną pozwalają na uzyskanie piwa o pełniejszym smaku.

Po zakończonym procesie zacierania śruty słodowej następuje etap filtrowania czyli klarowania zacieru w kadzi filtracyjnej lub przy zastosowaniu nowoczesnego filtra zacierowego nazywanego również prasą filtracyjną.

Kiedy zacier jest już przefiltrowany następuje gotowanie brzeczki z chmielem lub preparatami chmielowymi, które ma na celu zagęszczenie brzeczki, zniszczenie enzymów, rozpuszczenie składników chmielu i wytrącenie substancji garbnikowo-białkowych.

W kadzi wirowej typu whirlpool lub w dekanterze brzeczka poddawana jest wirowaniu co powoduje szybkie wytrącanie i osadzanie się na dnie osadów gorących (chmielin), pozostałych po gotowaniu brzeczki z chmielem. Następnie brzeczka przepływa przez płytowy wymiennik ciepła, który schładza ją do temperatury nastawnej czyli temperatury, w jakiej dodaje się do brzeczki drożdży. Ostatnim etapem przed rozpoczęciem fermentacji jest napowietrzenie brzeczki do zawartości ok. 6–8 mg/dm3 tlenu, który niezbędny jest do przyrostu masy drożdży. Po natlenianiu brzeczkę przepompowuje się do kadzi nastawnej i rozpoczyna proces fermentacji.

Fermentacja

Fermentacja w kadzi otwartej

Przed zafermentowaniem brzeczki zbiera się z jej powierzchni tzw. osady zimne czyli substancje, które wytworzyły się dopiero po schłodzeniu brzeczki. W klasycznych metodach fermentacja piwa odbywa się w kadziach zamkniętych lub otwartych. Wzrost produkcji piwa i rozwój technologiczny spowodowały jednak, że obecnie większość dużych browarów stosuje stojące lub leżące, cylindryczno-stożkowe tankofermentory (unitanki) o pojemności ponad 2000 hl, które łączą w sobie funkcje kadzi fermentacyjnej i tanku leżakowego. Fermentacja następuje wtedy pod ciśnieniem 1 bara, a piwo jest intensywnie mieszane, co skraca cały cykl fermentacji do 4–6 dni. W zależności od rodzaju użytych drożdży wyróżnia się:

• fermentację dolną
• fermentację górną
• fermentację spontaniczną

Drożdże dolnej fermentacji wymagają niższych temperatur ok. 5–13 °C i osadzają się na dnie kadzi, natomiast drożdże górnej fermentacji zbierają się na powierzchni i fermentują w temperaturze 15–25 °C. W Belgii prowadzi się również fermentację z użyciem dzikich szczepów drożdży, występujących wzdłuż rzeki Sena.

Pierwsza faza fermentacji nazywana jest fermentacją burzliwą (główną), w odróżnieniu od wtórnej – podczas leżakowania piwa lub w butelkach. Rozpoczyna się ona zadaniem drożdży, które w okresie jednego dnia zwiększają swoją masę 3–4 razy. Rozmnażanie drożdży kończy się kiedy w brzeczce nie ma już tlenu. Następuje wtedy proces fermentacji alkoholowej czyli zamiana cukrów fermentujących na alkohol etylowy, dwutlenek węgla i produkty uboczne fermentacji.

Leżakowanie

Tankofermentory stojące

Po skończeniu fermentacji rozpoczyna się proces leżakowania (fermentacja wtórna lub w piwowarstwie domowym: cicha). Młode piwo przetłaczane jest do hermetycznych tanków leżakowych lub pozostaje w tankofermentorach. Celem leżakowania jest przede wszystkim dalsza fermentacja maltozy, nasycenie piwa dwutlenkiem węgla, uzyskanie właściwego stopnia odfermentowania, sklarowanie piwa i wytworzenie właściwego bukietu smakowo-zapachowego m.in. poprzez rozłożenie diacetylu, który znajduje się w piwie jako produkt uboczny fermentacji. Nowoczesne browary często sztucznie nasycają piwo dwutlenkiem węgla, który usuwa związki lotne, tworzące zapach młodego piwa i skraca znacząco okres leżakowania. Proces leżakowania czyli dofermentowania i dojrzewania piwa powinien przebiegać w przypadku piw dolnej fermentacji w temperaturze –1 do +1 °C przy nadciśnieniu powyżej 0,03 MP-a, a przy piwach fermentacji górnej 10–12 °C

Filtracja i pasteryzacja

Celem filtracji jest usunięcie zawiesin pofermentacyjnych, powodujących zmętnienie lub opalizację oraz nadanie piwu klarowności i połysku. Piwo filtruje się przez ziemię okrzemkową (zmielona skała osadowa zbudowana z silnie porowatych okrzemek) lub membrany (mikrofiltracja), a najczęściej stosowane w piwowarstwie filtry to filtr płytowy, ramowo-płytowy, świecowy i horyzontalny-sitowy. Dodatkowo wykonuje się stabilizację koloidalną piwa przy użyciu żeli krzemionkowych lub syntetycznych (PVPP – poliwinylopolipirolidon) i przeprowadza karbonizację czyli nasycenie piwa dwutlenkiem węgla do ok. 0,5%. Podczas filtracji dodaje się przeciwutleniacze (kwas askorbinowy, siarczyn sodu). Jeżeli piwo warzone było metodą HGB (high gravity brewing – wysoko stężone warzenie brzeczki do ok. 16-18%) to przed rozlewem następuje rozcieńczanie wodą do pożądanego ekstraktu piwa gotowego.

Większość produkcji piwa przeznaczonego do obrotu w sieciach handlowych podlega wyjałowieniu poprzez pasteryzację, dzięki czemu piwo uzyskuje większą trwałość mikrobiologiczną. Browary stosują najczęściej płytowy wymiennik ciepła, przez który piwo ogrzane do temperatury 70 °C przepływa przez ok. 2 min. Brak pasteryzacji piwa pozwala na zachowanie pełnych walorów smakowych, jednakże jego przydatność do spożycia wynosi zaledwie kilka tygodni.

Piwo po zakończonej filtracji i pasteryzacji rozlewane jest do butelek, puszek, beczek i kegów.

Gatunki i style piwa
Typologia

Mimo że historia piwa liczy co najmniej 6 tys. lat, to aż do XIX wieku technologia wytwarzania piwa niewiele się zmieniała. Różnice w barwie, smaku czy zawartości alkoholu wynikały głównie z odmiennego surowca. Sukcesywny rozwój techniki i wynalezienie dolnej fermentacji piwa spowodowały znaczny rozwój metod i receptur warzenia piwa, które coraz bardziej różniły poszczególne browary. Z czasem dane państwa (np. Belgia), regiony (np. Bawaria), miasta (np. Pilzno) lub miejsca (np. klasztory) wykreowały charakterystyczny styl bądź gatunek piwa, łączony z miejscem jego pochodzenia. Piwa te stanowiły zarazem inspirację dla wielu piwowarów na całym świecie próbujących naśladować lub modyfikować znane już receptury lub technologie. Powodowało to kolejne modyfikacje gatunków lub stylów, a jednocześnie powstawanie nowych. Przykładem mogą być angielskie Stout oraz Porter, z których po modyfikacjach i wpływach piw dubeltowych powstał Porter Bałtycki – gatunek ciemnego, mocnego piwa dolnej fermentacji warzonego w basenie Morza Bałtyckiego.

Przez ostatnie 100 lat próbowano wypracować jasne kryteria typologiczne piwa, jednakże próby te okazały się bezskuteczne, gdyż mnogość gatunków, ich różnorodność i wzajemne przenikanie uniemożliwiają jednoznaczną typologię. Dodatkowo rozwój przemysłowej produkcji piwa na przełomie XX i XXI w. powoduje, że technologia produkcji piwa oraz jego składniki ulegają nieustannym modyfikacjom. Przemysław Wiśniewski w 1993 r. pisał:

„
Przypomnijmy w tym miejscu raz jeszcze, że istniejąca w Polsce klasyfikacja piw opiera się właśnie na kryterium zawartości ekstraktu, a nie na przykład na kolorze piwa czy technologii jego produkcji. I tak mamy w kraju słabiutkie piwo „Zdrój”, zawierające około 1,5% alkoholu, trochę mocniejszy „grodzisz”, czyli „Piwo Grodziskie” – do 2,3%, następnie pełne jasne „Pilzner” – do 5%, dalej piwo „Krzepkie”, które odpowiada takim typom jak „Koźlak” i „Marcowe” – powyżej 6% alkoholu, po nim jest „Porter” – około 7%, na końcu zaś piwo „Dubeltowe”
”

.

Zmieniające się preferencje konsumentów oraz rozwój technologiczny spowodowały, że w polskim piwie nastąpił wzrost zawartości alkoholu, jednakże podział piw na piwa lekkie, pełne i mocne oraz bezalkoholowe jest w dalszym ciągu aktualny i zbliżony do typologii w Czechach i Niemczech.

Podział piw w Polsce:

• Piwa bezalkoholowe mają do 0,5% alkoholu
• Piwa lekkie posiadają do 10% zawartości ekstraktu oraz do 4,5% obj. / 3,375% wag. alkoholu
• Piwa pełne zawierają od 10% do 13% brzeczki słodowej przy maksymalnie 6,2% obj. / 4,65% wag. alkoholu. Warzone są wyłącznie ze słodu jęczmiennego.
• Piwa mocne posiadają stężenie brzeczki ponad 13% zawartości ekstraktu i ponad 6,2% obj. alkoholu

W Czechach wyróżnia się:

• lehké pivo (piwo lekkie o zawartości ekstraktu do 7,99%)
• světlý ležák (piwo jasne pełne o zawartości ekstraktu 11,00-12,99%)
• tmavý ležák (piwo ciemne pełne o zawartości ekstraktu 11,00-12,99%)
• světlé výčepní pivo (piwo jasne beczkowe o zawartości ekstraktu 8,00-10,99%)
• tmavé výčepní pivo (piwo beczkowe ciemne o zawartości ekstraktu 8,00-10,99%)
• speciální pivo (piwo specjalne)

Orientacyjna zawartość alkoholu w piwach czeskich

stopień
bezalkoholowe
8°
10°
12°

zawartość alkoholu
~0.5%
~2%
~3,5-4,3%
4,5-5%

Niemiecka ustawa z 1952 r. o podatku od piwa wyróżniała: Einfachbier (piwo zwykłe do 2% zawartości ekstraktu), Schankbier (piwo wyszynkowe od 5,5-7% zawartości ekstraktu), Vollbier (piwo pełne od 8-11% zawartości ekstraktu) oraz Starkbier (piwo mocne od 14-16% zawartości ekstraktu). Zwyczajowy podział piw dopasowany jednakże do współczesnych realiów pozostał i niemieckie piwowarstwo oprócz wyróżnienia na gatunki i style dzieli obecnie piwa na:

• Einfachbier (piwo zwykłe od 1,5% do 6,9% ekstraktu)
• Schankbier (piwo wyszynkowe od 7,0% do 10,9% ekstraktu
• Vollbier (piwo pełne od 11,0% do 15,9% ekstraktu
• Starkbier (piwo mocne o zawartości ekstraktu ponad 16,0%
• Biermischgetränke (napoje na bazie piwa)

Mimo różnorodności gatunków, stylów i odmian każde piwo charakteryzuje się pewnymi cechami, które stanowią o jego zapachu i smaku.

Podstawowa charakterystyka piwa

Rodzaj słodu
Rodzaj fermentacji
Barwa piwa
Zawartość alkoholu
Składniki dodatkowe
Filtracja
Pasteryzacja
Metoda warzenia
Miejsce warzenia

jęczmienne
dolnej ferm.
jasne
bezalkoholowe
specjalne
filtrowane
pasteryzowane
tradycyjna
browar

pszeniczne
górnej ferm.
ciemne
lekkie
aromatyzowane
niefiltrowane
niepasteryzowane
nowoczesna (HGB)
restauracja

inne
spontanicznej ferm.

pełne

dom

mocne

• Rodzaj słodu – podstawowym surowcem piwa jest słód jęczmienny. Jednakże w piwach pszenicznych, słód pszeniczny powinien stanowić 50% i więcej zasypu. Wśród innych rodzajów słodu można wymienić żyto, orkisz lub ryż, które z dodatkami niesłodowanymi znacząco wpływają na smak i aromat piwa.
• Rodzaj fermentacji – w zależności od użytych drożdży wyróżniamy fermentację dolną (drożdże osadzają się na dnie zbiornika, a fermentacja przebiega w niskich temperaturach), fermentację górną (drożdże zbierają się na powierzchni brzeczki, która fermentuje w temperaturach wyższych) oraz fermentację spontaniczną przy użyciu dzikich szczepów drożdży (piwa belgijskie).
• Barwa piwa – ogólny podział na piwa jasne i ciemne jest umowny. Piwa jasne obejmują piwa o barwie od jasno-słomkowej, poprzez złotą lub żółtą do koloru ciemno-złotego. Piwa ciemne natomiast to piwa od jasno-bursztynowych poprzez czerwone lub brązowe do całkowicie czarnych.
• Zawartość alkoholu – Najpopularniejszy gatunek czyli piwa pełne zawierają od 10% do 13% brzeczki słodowej przy maksymalnie 6,2% obj. (4,65% wag.) alkoholu. Piwa mocne posiadają stężenie brzeczki ponad 13% zawartości ekstraktu. Natomiast piwa lekkie posiadają do 10% zawartości ekstraktu oraz do 4,5% obj. (3,375% wag.) alkoholu. Piwa bezalkoholowe mają do 0,5% alkoholu.
• Składniki dodatkowe – jeżeli piwo warzone było z dodatkiem innych składników jak na przykład miód, owoce, zioła itp. to piwa uznawane są za specjalne. Jeżeli natomiast przed rozlewem do piwa dodane zostały różne substancje aromatyczne (miodowe, imbirowe, cynamonowe, owocowe, kawowe itp.) – piwo takie nazywane jest aromatycznym.
• Filtracja – piwa mogą być zarówno filtrowane jak i niefiltrowane. Brak filtracji obniża trwałość produktu i zmniejsza jego klarowność, jednakże zwiększa pełnię smakową piwa.
• Pasteryzacja – piwa mogą być również pasteryzowane lub nie. Brak pasteryzacji wpływa, podobnie jak w przypadku filtracji, pozytywnie na smak końcowy piwa, obniża jednak jego trwałość. Niepasteryzowane piwa rozlewane są do kegów lub rzadziej butelek i posiadają maksymalnie kilkutygodniowy termin przydatności do spożycia.
• Metoda warzenia – ogólnie można wyróżnić dwie metody warzenia piwa: tradycyjną w kadziach otwartych lub zamkniętych oraz nowoczesną i wydajną w zautomatyzowanych tankofermetorach, które łączą w sobie funkcje kadzi fermentacyjnych i tanków leżakowych, a piwo powstaje z wysoko stężonych brzeczek (HGB).
• Miejsce warzenia – piwo najczęściej warzone jest w browarach przemysłowych, rzadziej w mikrobrowarach lub browarach restauracyjnych oraz domowych.

Charakterystyka ważniejszych gatunków i stylów piwa

 Osobny artykuł: Gatunki piw.

Wszystkie piwa należą do jednej z dwóch rodzin piwnych: piw górnej fermentacji, nazywanych ale oraz piw dolnej fermentacji zwanych lager. Piwa górnej fermentacji wywodzą swoją nazwę od drożdży osadzających się na górze brzeczki, która poddawana jest fermentacji w wysokich temperaturach, nawet do 25 °C. Jest to technologia warzenia piw, która praktykowana była aż do czasów odkrycia metody dolnej fermentacji piwa (XIX w.), a swoją międzynarodową nazwę ale wzięła od dawnego, angielskiego określenia piwa. Do rodziny piw typu ale należą piwa pszeniczne, różne odmiany piw Stout, Pale Ale, Porter, Bitter, Brown, Barley Wine, piwa klasztorne. Osobną grupę w ramach piw górnej fermentacji tworzą piwa belgijskie fermentacji spontanicznej.

Drugą rodzinę piw tworzą piwa dolnej fermentacji. Podczas ich warzenia drożdże osadzają się na dnie kadzi, a fermentacja i leżakowanie przebiegają w niskich temeraturach (ok. 5 °C). Grupę tę tworzą przede wszystkim pilznery, ciemne lagery, jasne i ciemne koźlaki, piwa marcowe, portery bałtyckie, piwa dortmundzkie i eksportowe, piwa specjalne.

Piwa górnej fermentacji

Żywiecki Porter

Belgijski Kwak w tradycyjnej szklanicy

Piwo pszeniczne

• stout – ciemne, prawie czarne piwo, warzone z dodatkiem palonego jęczmienia, dość lekkie, o delikatnym palono-gorzkim smaku. Jego najsławniejszym przedstawicielem jest Guinness.
• ale – ciemnobrązowe lub jasnobrązowe piwa uzyskiwane z mieszanki słodu jasnego i karmelowego, o smaku od bardzo gorzkiego do słodkawego.
• piwo pszeniczne (weizen lub weissbier) – Jasne, mocno musujące piwo, delikatnie nachmielone, o aromatach bananowo-goździkowych. Zawiera co najmniej 50% słodu pszenicznego. Jego przedstawicielami są: Paulaner, Franziskaner, Cornelius Weizen Bier, Ciechan Pszeniczne.
• bitter – tradycyjnie pite w pubach w Anglii – odmiana piw typu ale o ciemnobursztynowej barwie i gorzkim, całkowicie pozbawionym słodyczy smaku.
• porter – ciemne piwo, z którego wywodzi się stout. Obecnie trudno te gatunki od siebie odróżnić. W Polsce nazwa ta stała się praktycznie tożsama z porterem bałtyckim, który jest odmiennym gatunkiem piw dolnej fermentacji.
• piwo trapistów – belgijska odmiana piw klasztornych. Piwa te wytwarzane są z jasnego słodu, niekiedy z dodatkiem słodu karmelowego. Warzone obecnie jedynie w sześciu browarach przyklasztornych w Belgii (Orval, Chimay, Westvleteren, Westmalle, Achel, Rochefort) i jednym w Holandii – Koningshoeven.
• altbier – zwane z reguły w skrócie alt. Półciemne piwo bazujące na sposobie warzenia znanym z piw typu pale ale (leżakujące jednak w niższych temperaturach), kojarzone głównie z okolicami Düsseldorfu, zacierane wyłącznie ze słodu jęczmiennego z użyciem jednokomórkowych kultur drożdży.
• kölsch – jasne piwo górnej fermentacji pochodzące z Kolonii w Niemczech. Na rynku dostępne w ponad 30 gatunkach. Zwyczajowo pite w wysokich szklankach o cienkich ściankach i pojemności 0,2 litra. Od 1997 roku uznane przez Unię Europejską produktem chronionym oznaczeniem geograficznym jako jedno z 18 piw w UE.

Piwa dolnej fermentacji

• pilzner (pils) – tradycyjne piwo jasne, do którego produkcji użyto tylko słodu jęczmiennego, chmielu, wody i drożdży. Piwa te cechuje wyraźna chmielowa goryczka, zdecydowany smak i wytrawny lub półwytrawny, długi finisz. Zawierają one ok. 11-14% ekstraktu oraz 4-5% alkoholu. Pilznery cechuje obfita i trwała piana oraz barwa od jasnozłotej do jasnobursztynowej. Nazwa pochodzi od miasta, w którym po raz pierwszy rozpoczęto produkcję piwa dolnej fermentacji na skalę przemysłowową – czeskiego Pilzna. Wyróżnia się pilzner czeski (pilzner) oraz niemiecki (pils). Czeskie pilznery są z reguły nieco treściwsze niż pilsy, posiadają bardziej słodową kompozycję smakowo-zapachową i ciemniejszą barwę. Niemieckie pilsy charakteryzuje natomiast wyraźny i subtelny chmiel oraz wyczuwalne aromaty zboża, herbatników i kwiatów.
• lager – piwo o wyższej niż pilzner zawartości ekstraktu i alkoholu, lecz niższym poziomie goryczy. Czasami warzone z dodatkiem cukru oraz słodu pszenicznego i kukurydzy. Do gatunku lager należy cała gama piw zarówno jasnych jak i ciemnych o wyższej treściwości i wyraźnych aromatyczno-smakowych cechach słodowych. Przykładowymi piwami tego gatunku są amerykański Budweiser i holenderski Heineken.
• porter bałtycki – ciemne, niemal czarne piwo dolnej fermentacji, historycznie nawiązujące do brytyjskiego stylu Imperial Stout. Z klasycznym porterem górnej fermentacji łączy je jedynie ciemna barwa piwa. Warzone głównie w basenie Morza Bałtyckiego (Polska, Rosja, Litwa, Łotwa, Estonia, Finlandia, Szwecja, Dania), ponadto także na Ukrainie oraz w USA. Portery bałtyckie to mocne piwa o zawartości ekstraktu od 15 do 22% oraz alkoholu od 6,8 do 9,5%. W ich złożonej i bogatej kompozycji aromatyczno-smakowej dominują dojrzałe owoce, śliwki, rodzynki, dojrzałe wiśnie, czarna porzeczka, suszone owoce. Oprócz estrów owocowych mogą występować karmel, toffi, orzech, czekolada, kawa, melasa. Portery bałtyckie charakteryzują się bardzo obfitą i trwałą pianą, umiarkowaną zawartością dwutlenku węgla oraz wyraźną słodowością i nieznacznym chmielem. Polskie portery bałtyckie zaliczane są do najlepszych reprezentantów tego stylu na świecie.
• koźlak – mocne piwo warzone sezonowo, którego produkcja wymaga wielu starań i umiejętności. Piwa te charakteryzują się wysoką zawartością ekstraktu i alkoholu, barwą bursztynową oraz aromatami melanoidowymi i tostowymi o zrównoważonej zawartości chmielu i słodu. Obok tradycyjnego koźlaka istnieją odmiany: jasnego koźlaka, koźlaka majowego, koźlaka pszenicznego, koźlaka lodowego oraz koźlaka dubeltowego i potrójnego.

Piwa fermentacji spontanicznej

• faro – piwo belgijskie produkowane poprzez dosłodzenie piwa gueuze
• gueuze – piwo belgijskie produkowane poprzez wymieszanie różnych roczników klasycznego lambica
• lambic – piwo belgijskie fermentacji spontanicznej produkowane w okolicach Brukseli
• lambics fruités – odmiany piwa lambic produkowane z dodatkiem różnych owoców (aardbei, cassis, druif, framboise, kriek, pêche, pomme itd.)

Rynek piwa w Polsce i na świecie

Branża piwowarska należy do najszybciej rozwijających się gałęzi polskiej gospodarki. Przyczyną tego jest sukcesywny wzrost spożycia piwa, zmiana preferencji konsumentów częściej sięgających po alkohole słabsze oraz podniesienie poziomu technologicznego, który jest obecnie jednym z najwyższych na świecie. Branża piwowarska przechodzi również dynamiczne zmiany. Co roku browary upadają i powstają nowe. W czerwcu 2009 r. istniało 46 browarów przemysłowych i 17 restauracyjnych, które oferowały łącznie blisko 750 marek piw.

 Osobny artykuł: Browary w Polsce.

Na polskim rynku dominują trzy koncerny o łącznym udziale ok. 80%: Kompania Piwowarska, Carlsberg Polska i Grupa Żywiec.

• Kompania Piwowarska należąca do międzynarodowego koncernu SABMiller jest największym przedsiębiorstwem piwowarskim w Polsce. Posiada trzy browary: Browar Dojlidy (Białystok), Lech Browary Wielkopolski (Poznań) oraz Tyskie Browary Książęce (Tychy), które produkują m.in. marki: Tyskie (Gronie i Książęce), Żubr, Lech, Dębowe Mocne, Wojak, Pilsner Urquell, Redd’s, Peroni Nastro Azzurro.
• Grupa Żywiec, której głównym akcjonariuszem jest holenderski koncern Heineken posiada pięć browarów: Bracki Browar Zamkowy (Cieszyn), Browar Elbląg, Browar Leżajsk, Browar Warka, Browar Żywiec. Do portfela marek należą m.in.: Heineken, Żywiec, Żywiecki Porter, Kujawiak, Tatra, Warka, Desperados,Leżajsk, Brackie, Kujawiak, Specjal, Królewskie.
• Carlsberg Polska – firma należąca do duńskiego holdingu Carlsberg posiada trzy browary: Browar Okocim (Brzesko), Browar Kasztelan (Sierpc) oraz Browar Bosman (Szczecin). W swoim portfolio posiada m.in. piwa: Harnaś, Książ, O.K. Beer, Kasztelan, Bosman, Piast.
• Z pozostałych browarów i grup piwowarskich największe są Royal Unibrew Polska (należąca do duńskiej spółki Royal Unibrew; posiadająca browary w Jędrzejowie i Łomży oraz udziały w spółce Perła Browary Lubelskie) oraz Van Pur (polska spółka z browarami w: Koszalinie, Rakszawie i Zabrzu).

Cztery największe grupy piwowarskie w Polsce: Carlsberg Polska, Grupa Żywiec, Kompania Piwowarska i Royal Unibrew Polska zrzeszone są w Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego, natomiast wiele z pozostałych browarów w tym browarów restauracyjnych i domowych skupia Stowarzyszenie Regionalnych Browarów Polskich. Obie organizacje mają na celu m.in. reprezentowanie interesów ich członków wobec administracji państwowej oraz samorządowej.

Producenci piwa w Polsce mają obowiązek posiadania koncesji na sprzedaż wyrobów alkoholowych oraz opłacenia podatku akcyzowego, który od 1 marca 2009 r. wynosi 7,79 zł za każdy stopień Plato na hektolitr piwa. Dodatkowo sprzedaż wyrobów piwowarskich obciążona jest 22% podatkiem VAT.

Rynek piwa w Polsce notuje od roku 1990 stały wzrost produkcji, sprzedaży i spożycia piwa. W 2008 r. konsumpcja piwa w Polsce wyniosła 35,6 mln hektolitrów przy produkcji 36,934 mln hl. Wynik ten daje Polsce 5 miejsce w Europie i na świecie. Ze względu na światowy kryzys oraz podwyżkę akcyzy, w roku 2009 zanotowano spadek spożycia o blisko 10%.

Konsumpcja piwa w Polsce w latach 1914–2008 w mln hektolitrów

Lata
1914
1919
1923
1926
1928
1939
1950
1970
1990
1991
1992
1993
1994
1995

Konsumpcja
8,0
1,8
1,3
1,6
2,5
2,0
3,8
10,0
11,3
13,6
14,1
12,6
14,1
15,2

Lata
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

Konsumpcja
16,7
18,8
20,2
22,6
24,0
24,1
26,6
27,3
28,8
30,3
32,3
35,0
35,6
32,3

Konsumpcja piwa w 2007 r. w 10 krajach o największym spożyciu na świecie w litrach na mieszkańca

Konkursy, festiwale, nagrody

Ze względu na ogromną popularność piwa jako napoju, mnogość browarów, gatunków, stylów i marek, od XIX wieku, a więc wraz z rozwojem nowoczesnego przemysłu browarniczego zaczęto organizować konkursy i festiwale poświęcone piwu. Do jednych z najstarszych i największych na świecie należy organizowany w Monachium Oktoberfest. Odbywa się on od 1810 r., a ze względu na licznych uczestników (ok. 6 mln osób) należy on do największych festynów ludowych świata.

W Polsce do najstarszych festiwali piwnych należą Chmielaki Krasnostawskie nazywane Świętem Chmielarzy i Piwowarów. Odbywają się one od 1971 r. w Krasnymstawie po żniwach chmielowych. Festiwalowi towarzyszy prestiżowy Konsumencki Konkurs Piw rozgrywany w 11 kategoriach odpowiadających poszczególnym stylom piwnym. Festiwale piwa organizowane są w Grodzisku, Lwówku Śląskim, Gorzowie i innych miastach, a swoje święto ma nawet porter bałtycki – na Brackiej Jesieni w Cieszynie prezentowane są najlepsze polskie i światowe piwa w tym gatunku.

Spośród organizacji zrzeszających konsumentów piwa do największych należy Bractwo Piwne, którego głównym celem jest promocja kultury spożywania piwa. Organizacja ta rokrocznie wyróżnia najlepsze polskie piwa i browary (Piwo Roku, Konsumencki Konkurs Piw, Mikrobrowar Roku) natomiast szczególnie zasłużonym dla piwowarstwa osobom BP przyznaje medal Złoty Chmiel.

Również przedstawiciele branży piwowarskiej mają swoje zjazdy. Od 1992 r. organizowane są coroczne Jesienne Spotkania Browarników czyli branżowe sympozjum poświęcone aktualnym tematom piwowarskim. W ramach tych spotkań przeprowadzany jest również konkurs piw. W Warszawie odbywa się Gala Browarników, organizowana wspólnie przez skupiający największych polskich producentów piwa Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego Browary Polskie oraz Stowarzyszenie Regionalnych Browarów Polskich. W ramach Gali przeprowadzany jest Otwarty Konkurs Piw pod patronatem Politechniki Łódzkiej.

Popularność piwa jako trunku widoczna jest również w ogromnej rzeszy birofilów oraz giełd organizowanych specjalnie dla nich. Do największych należy międzynarodowa giełdy w Żywcu. Giełdy na mniejszą skalę odbywają się jednakże w całej Polsce: Grodzisk Wielkopolski, Biała Podlaska, Szczecin, Kraków, Warszawa, Poznań, Radom, Lublin, Katowice, Elbląg, Tychy.

Coraz większą popularnością cieszy się piwowarstwo domowe. W styczniu 2010 r. powstało Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych – organizacja zrzeszająca osoby warzące piwo w domu. Również oni mają możliwość prezentacji swoich wyrobów i wymiany doświadczeń na takich imprezach jak Birofilia, Wrocławskie Warsztaty Piwowarskie, Spotkanie Piwowarów w Zielonej Górze, Grodziski Konkurs Piw Domowych, Pomorski Konkurs Piw Domowych i.in.

Wpływ na organizm człowieka

 Zobacz więcej w artykule Alkohol etylowy, w sekcji Działanie na organizm człowieka.

Piwo jako napój składający się głównie z wody, ziarna zbóż, drożdży i chmielu jest produktem naturalnym, szybko ulega strawieniu i jest łatwo przyswajalne przez organizm. Największym składnikiem piwa jest woda stanowiąca ok. 93% objętości. Ze względu na to, że browary używają wody najczęściej z własnego ujęcia głębinowego ma ona właściwości mineralne. Z łusek jęczmienia pochodzą znaczne ilości łatwo przyswajalnego krzemu, który hamuje osteoporozę. W piwie niefiltrowanym (zawierającym naturalny osad drożdżowy i zbożowy) zawartość witamin jest większa.

Słód jęczmienny jest również źródłem wszystkich podstawowych aminokwasów oraz białka (ok. 2 g w 0,5 l). Użycie dodatków niesłodowanych np. kukurydzy, ryżu lub cukru obniża ilość białka i aminokwasów w piwie.

Ze względu na zawartość słodu jęczmiennego piwo jest produktem wykluczonym z pożywienia osób chorujących na celiakię i znajdujących się na diecie bezglutenowej.

Charakterystyczny dla piwa chmiel zawiera ksantohumol, będący skutecznym antyutleniaczem chroniącym cholesterol LDL przed utlenianiem. Zawarta w chmielu lupulina działa jednakże nasennie i otępiająco i może spowalniać czas reakcji.

Piwo jest również źródłem kalorii. Pół litra piwa jasnego pełnego zawiera ok. 200–250 kcal czyli tyle samo co pół litra soku owocowego, mleka 2% lub coca-coli.

Informacje w siostrzanych projektach:
 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Definicja słownikowa  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach
 Podręczniki  na Wikibooks

Portal:
Piwo

• browary w Polsce
• gatunki piw
• birofilistyka
• Piwo Roku
• Polskie piwa
• Stowarzyszenie Regionalnych Browarów Polskich
• Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego
• Bractwo Piwne
• Chmielaki Krasnostawskie

Przypisy

1. ↑ John P Arnold: Origin and History of Beer and Brewing: From Prehistoric Times to the Beginning of Brewing Science and Technology. Cleveland, Ohio: Reprint Edition by BeerBooks, 2005. ISBN 0-9662084-1-2. 
2. ↑ 2,0 2,1 Max Nelson: The Barbarian’s Beverage: A History of Beer in Ancient Europe. Abingdon, Oxon: Routledge, 2005, s. 1. ISBN 0-415-31121-7. 
3. ↑ Volume of World Beer Production. W: European Beer Guide .
4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 Tadeusz Pazera, Tadeusz Rzemieniuk: Browarnictwo. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998, s. 10. ISBN 83-02-06930-2. 
5. ↑ . Polskie prawo określa piwo jako napój powstały ze słodu, nie precyzuje jednak jakie wartości stężenia ekstraktu lub zawartości alkoholu powinno posiadać. Jedynie Dyrektywa Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 roku w sprawie harmonizacji struktur podatku akcyzowego od alkoholu i napojów alkoholowych określa, że piwo musi być napojem otrzymanym ze słodu, musi zawierać min. 0,5% alkoholu obj., może być mieszane z innymi napojami, a do piwa może być dodawany cukier, substancje barwiące, aromaty itp. Spotykane są również piwa mające nawet ponad 20% alkoholu, który osiągany jest dzięki dodatkom specjalnych syropów cukrowych lub mocnych alkoholi. DYREKTYWA RADY 92/83/EWG. . s. 4.
6. ↑ Polskie odmiany chmielu mogą konkurować z zagranicznymi. Biuletyn Chmielarski Nr 2 (29), luty 2004. .
7. ↑ Pokorny Master PIE Etyma: Indo-European Lexicon. Linguisticks Research Center. .
8. ↑ 8,0 8,1 Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 438. ISBN 83-08-03648-1. 
9. ↑ Piwo, napój alkoholowy w greckiej redakcji Nowego Testamentu
10. ↑ Zbigniew Gołąb O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, Kraków 2004, s. 124, ISBN 83-242-0528-4
11. ↑ Wacław Twardzik: DISCORDIA AMICABILIS al. przyjacielska swada. .
12. ↑ Joachima Lelewela Bibljograficznych Ksiąg Dwoje. Wilno 1826. . s. 57. Tekst w wersji uwspółcześnionej brzmi: Kapłanie chcesz polepszyć duszy swej/ Nie mów często piwa nalej/ Boć piwo jest dziwny olej (napój)/ Więc z nich kłamają (kłamią) chłopi/ A rzeką (gdy mówią) szaleni są popi
13. ↑ Jerzy Kaliszuk: Wybrane zabytki języka polskiego z przełomu średniowiecza i epoki nowożytnej w zbiorach Biblioteki Narodowej. Biuletyn Informacyjny Biblioteki Narodowej, 2006. . s. 33.
14. ↑ Najstarsze teksty w języku polskim w rękopiśmiennych kodeksach Biblioteki Narodowej. Biuletyn Informacyjny Biblioteki Narodowej, 2006. . ss. ostatnie zdjęcie na ostatniej stronie zawiera oryginalny tekst. Tekst w wersji współczesnej brzmi: Kiedy piję piwo stawia mi się kolano krzywo (Kto pije piwo ten chodzi krzywo)
15. ↑ 15,0 15,1 Przemysław Wiśniewski: Piwa historie niezwykłe. Warszawa: Print Shops PREGO-Polska, 1993, s. 22. ISBN 83-85830-00-6. 
16. ↑ Tablet recording the allocation of beer. The British Museum. .
17. ↑ Krzysztof Cichowski: Najstarsze centrum browarnicze w delcie Nilu. Alma Mater UJ nr 83/2006 s. 71
18. ↑ Maguelonne Toussaint-Samat: Historia naturalna i moralna jedzenia. Warszawa: WAB, 2002, s. 182. ISBN 83-88221-32-9. 
19. ↑ Maguelonne Toussaint-Samat: Historia naturalna i moralna jedzenia. Warszawa: WAB, 2002, ss. 182–187. ISBN 83-88221-32-9. 
20. ↑ Stanisław Kutrzeba: Piwo w średniowiecznym Krakowie. W: Rocznik Krakowski tom I . ss. 37-52.
21. ↑ Oprócz jęczmienia browarnego uprawiany jest również jęczmień paszowy i konsumpcyjny. W odróżnieniu od dwóch ostatnich odmian jęczmień browarny winien posiadać cienką łuskę, niską zawartość białka, brak lizyn i tłuszczów, wysoką zawartość słodu i skrobi, bardzo wysoką zdolność kiełkowania i niską zawartość b-glukanów i związków fenolowych. Każda odmiana jęczmienia badana jest pod kątem WGO czyli wartości gospodarczej odmiany. W Polsce zgodnie z podziałem stosowanym przez Europejską Unię Browarną (EBC) – organizację zajmującą się między innymi ustalaniem parametrów jakościowych słodu – odmiany jęczmienia zostały podzielone na cztery grupy jakościowe: E – browarne bardzo dobre; A – browarne dobre; B – browarne średnie; C – niebrowarne. Klasyfikacja ta oparta jest na cechach słodu i ziarna dotyczących jakości słodu i jakości ziarna. Pod uwagę brane są: ekstraktywność, liczba Kolbacha, stopień ostatecznego odfermentowania, lepkość brzeczki, siła diastatyczna, zawartość białka w ziarnie oraz energia kiełkowania ziarna. Danuta Packa, Alicja Kuraczyk, Józef Tworkowski: Podstawy hodowli jęczmienia. Eurequa. .
22. ↑ Wojciech Budzyński: Technologia produkcji jęczmienia browarnego. Euroqua. .
23. ↑ 23,00 23,01 23,02 23,03 23,04 23,05 23,06 23,07 23,08 23,09 23,10 23,11 23,12 23,13 23,14 Władysław Dylkowski: Browarnictwo. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1993, s. 6. ISBN 83-02-05139-X. 
24. ↑ Marek Bolibok: Użyteczne składniki chmielu. Biuletyn Chmielarski nr 12 (27), grudzień 2003. .
25. ↑ II Wojny światowa doszczętnie zniszczyła polskie uprawy chmielu. Odbudowa polskiego chmielarstwa nastąpiła dzięki pomocy ówczesnej Czechosłowacji. Z Instytutu Chmielarskiego w Żatcu polska otrzymała chmiel żatecki, z którego wyselekcjonowano aromatyczny chmiel „Lubelski”.Tadeusz Zaorski: Chmielarstwo w Republice Czech. Biuletyn Chmielarski nr 1 (28), styczeń 2004. .
26. ↑ Krzysztof Kargul: Chmielarstwo na świecie. Biuletyn Chmielarski nr 4/5 (31/32), kwiecień, maj 2004. .
27. ↑ 27,0 27,1 27,2 27,3 27,4 27,5 A. Babuchowski, J. Tomasik: Podstawy technologii produkcji piwa. Eurequa. .
28. ↑ D.Piasecka-Kwiatkowska, B. Stasinska: Ocena zawartości chlorków i twardości wody różnego pochodzenia w aspekcie jej przydatności dla potrzeb przemysłu spożywczego. Twardość wody
29. ↑ Brauerei Brauwasser
30. ↑ Water Profiles
31. ↑ 31,0 31,1 31,2 31,3 Wolfgang Vogel: Piwo warzone w domu. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008, s. 30. ISBN 978-83-7073-630-9. 
32. ↑ 32,0 32,1 Ziemowit Fałat, Renata Górska, Paweł Plinta, Andrzej Sadownik, Dariusz Wojtala: Przewodnik piwosza. Bielsko-Biała: 2002, s. 40. ISBN 83-7304-030-7. 
33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 33,4 Michael J. Lewis, Tom W. Young: Piwowarstwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 1. ISBN 83-01-13472-0. 
34. ↑ 34,0 34,1 Jan Tomasik: Podstawy technologii produkcji słodu. Eurequa. .
35. ↑ Michael Jackson: Tyskie vademecum piwa. Warszawa: Muza SA, 2007, s. 13. ISBN 978-83-7495-347-4. 
36. ↑ Ziemowit Fałat: Wszystko o piwie. Warszawa-Rzeszów: Ad Oculos, 2005, s. 21. ISBN 83-87907-88-X. 
37. ↑ Główne produkty uboczne fermentacji alkoholowej to: siarczek dwumetylu, siarczek dwuetylu, dwuacetyl, aldehyd octowy, octan izoamylowy i kwas kapronowy.
38. ↑ Obecnie piwa dubeltowe nazywane są podwójnymi koźlakami (niem. Doppelbock)
39. ↑ Zawartość alkoholu w piwie ograniczają możliwości naturalnej fermentacji słodu. Alkohol liczony w procentach wagowych to 1/3 zawartości ekstraktu w przypadku piw otrzymywanych tylko ze słodu. Większa zawartość alkoholu w stosunku do ekstraktu oznacza, że dodany został np. cukier, enzymy głębiej hydrolizujące skrobię lub cała produkcja prowadzona była metodą inną niż tradycyjna
40. ↑ Leszek Rum: Ilustrowany leksykon piwa. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2005, s. 48. ISBN 83-89738-20-1. 
41. ↑ „ČESKÉ PIVO“. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 23.01.2008. .
42. ↑ Typy a druhy Českého piva. pivni-tacky. .
43. ↑ Biersteuergesetz von 1952 BGBl. I, Nr 12 (niem.). . ss. 149-152.
44. ↑ Verordnung zur Durchführung des Vorläufigen Biergesetzes (niem.). Bundesministerium der Justiz. .
45. ↑ Marlena Arciszewska, Agnieszka Chojnowska: Rynek piwa w Polsce po wejściu do Uni Europejskiej (pol.). Uniwersytet Gdański. .
46. ↑ Ewa Matyszewska: Określono parametry dla podstawy opodatkowania piwa (pol.). infor/Gazeta Prawna, 22.01.2009. .
47. ↑ Jan Patzer. Piwowarstwo. „Pivaria nr 2(5)”, s. 11 (2002). Wyd.: Krzysztof Żórawski, przedruk z: X-lecie Państwa Polskiego roz. IV Górnictwo i Przemysł, podroz.: Przemysł Rolny i Spożywczy 1928. ISSN 1640-9205. 
48. ↑ Agnieszka Bocheńska, Katarzyna Borejsza-Wysocka. Rynek piwa w Polsce, procesy integracji i konsolidacji branży w Polsce. „Zbiór referatów wygłoszonych podczas Ogólnopolskiej Konferencji Studenckich Kół Naukowych na temat „Rolnictwo i obszary wiejskie – szanse i zagrożenia na progu integracji ze strukturami UE”, s. 8. Michał Kopeć, Tomasz Wojewodzic, Krzysztof Gondek. Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie (pol.). 
49. ↑ Wyniki branży piwowarskiej (pol.). Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego. .
50. ↑ Według danych Brewers of Europe, Belgia; Pub and Beer Association, Anglia; Commissie Gedistilleerd, Holandia Internationaler Bier-Pro-Kopf-Verbrauch. Statistische Daten über die österreichische Brauwirtschaft 1980-2008. Verband der Brauereien Österreichs, 2008. . s. 25.
51. ↑ Chmielaki Krasnostawskie. .
52. ↑ Festiwal Birofilia. Grupa Żywiec. .
53. ↑ Profesjonalia. Grupa Żywiec. .
54. ↑ Towarzystwo Promocji Kultury Piwa Bractwo Piwne. Bractwo Piwne. .
55. ↑ Browar.biz. Artur Szudrowicz. .
56. ↑ Jesienne Spotkanie Browarników. Agro przemysł. .
57. ↑ Szkoła Technologii Fermentacji. Katedra Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Technicznej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. .
58. ↑ 58,0 58,1 Andrzej Sadownik: Piwo. Na zdrowie? Oczywiście tak!. Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego w Polsce. . s. 4.
59. ↑ Żaneta Malec: Choroba trzewna (celiakia) (pol.). interna.com. .
60. ↑ Carolyn Smagalski: Celiacs Guide to Gluten Free Beer (ang.). Bella Online. .

Bibliografia

• Józef Bełza: O warzeniu piwa, wyrabianiu octu, otrzymywaniu cukru z buraków, wydobywaniu krochmalu i przerabianiu go na cukier, wybijaniu olejów itp. Warszawa: 1840. . 
• Aleksander Chodkiewicz: Nauka robienia piwa. Warszawa: 1811. . 
• Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2004. ISBN 83-01-14253-7. 
• Gilbert Deros: Wielka księga piw świata. Warszawa: Twój Styl, 1994. ISBN 83-85443-63-0. 
• Anzelm Gostomski: Nauka Piwowarowi. Kraków: 1644, ss. 199-202. ISBN 83-85443-63-0. . 
• Adam Kasperowski: Sposób warzenia piwa parą bez szmelcowania z przyłączeniem do każdey gorzelni parowey. Lwów: 1833. . 
• David Kenning, Robert Jackson: Piwa świata. Londyn: Parragon Books Ltd, 2006. ISBN 1-4054-6847-5. 
• A. Piątkowski: Gorzelnik i piwowar doskonały czyli Sztuka pędzenia wodki i likworów, tudzież warzenia piwa, z dołączeniem wiadomości o robieniu octów : podług naynowszych odkryciów w fizyce, chemii i technologii w trzech częściach wydana. T. 3: O warzeniu piwa prostego, dubeltowego, porteru i piwa angielskiego. Kraków: 1809. . 
• Robert Primke, Maciej Szczerepa, Wojciech Szczerepa: Gawędy o piwie. Warszawa: Agencja Wydawnicza Egros, 2007. ISBN 978-83-89986-23-8. 
• Karl Wilhelm Schmidt: Dokładna nauka warzenia piwa do wynalazków naynowszych zastosowana. Warszawa: 1830. . 
• Jakób Sroczyński: Nowy piwowar czyli Teoretyczno praktyczna sztuka wyrabiania rozmaitych gatunków piwa angielskiego i sławnieyszych trunków słodowych, tudzież niektórych nowo wynalezionych rodzaiów piwa w wielkich i małych ilościach. Warszawa: 1821. . 

p • d • e

Napoje alkoholowe

Sposób wytwarzania

fermentacja • destylacja • winifikacja

Podstawowe rodzaje

fermentowane

piwo (gatunki) • wino (gatunki) (wg pochodzenia) • cydr • miód pitny • wino ryżowe

destylowane

gin • likier (kategoria) • rum • tequila • winiak (brandy) (kategoria) • whisky (kategoria) • wódka (kategoria)

wina wzmacniane

madera, malaga, marsala, porto, sherry, wermut

Napoje destylowane
wg składników

zboża

jęczmień: irlandzka whisky • japońska whisky • szkocka whisky • kukurydza: burbon • kukurydziana whiskey • Tennessee Whiskey • ryż: awamori • rice baijiu • soju • żyto: żytnia whiskey • sorgo: Baijiu (gaoliang)

owoce

jabłko: applejack • calvados • jabłko nerkowca: feni • orzech kokosowy: arak • winogrono: armagnac • brandy • koniak • pisco • śliwka: śliwowica • Ţuicㆠ• wytłoki: grappa • marc (brandy z wytłoków) • orujo • rakı (tsikoudia) • tsipouro • zivania • chacha • mieszanki owoców i inne owoce: eau de vie • kirschwasser • pálinka • rakia • schnaps

inne

agawa: mezcal • tequila • trzcina cukrowa/melasa: aguardiente • cachaça • clairin • guaro • rum • Seco Herrerano • tharra • szyszkojagody jałowca: gin • różne zboża i ziemniaki: akvavit • baijiu • kanadyjska whisky • poitin • shōchū • wódka • whisky

Likiery i wywary
z napojów destylowanych
wg składników

migdał: amaretto • Crème de Noyaux • anyż: absynt • arak • ouzo • rakı • pastis • sambuca • czekolada: likier czekoladowy • cynamon: tentura • kokos: malibu • kawa: kahlua • Tia Maria • jajko: advocaat • orzech laskowy: frangelico • zioła: aquavit • benedyktyn • brennivín • crème de menthe • metaxa • miód: bärenjäger • drambuie • krupnik • jałowiec: gin • jenever • pomarańcza: campari • curaçao • triple sec • badian właściwy: sassolino • trzcina cukrowa/melasa: charanda • różne i inne owoce: crème de banane • crème de cassis • Limoncello • schnapps • sloe gin

Nalewki

aptekarska • dereniówka • jeżynówka • krambambula • larendogra • laudanum • listówka • miętowa • orzechówka • pigwówka • ratafia • rumtopf • Trejos Devynerios • wiśniówka • wrzosówka (miód z prądem)

Pojęcia chemiczne: etanol • spirytus • Zobacz też: bimber • napoje alkoholowe świata • Portal:Piwo • Przestroga: alkoholizm

Wejście na teren imprezy

Oktoberfest w 2005 roku

Oktoberfest (niem. ‘święto październikowe’) – dożynki chmielowe w Bawarii (Niemcy). Oktoberfest odbywa sie corocznie od 1810 roku na przełomie września i października i jest jednym z największych na świecie festynów ludowych. W ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła sześć milionów.

W trakcie trwania festynu spożywane jest około pięciu milionów litrów piwa, sprzedawanego tradycyjnie w litrowych kuflach tzw. Mass.

Spis treści

• 1 Historia
• 2 Tradycje piwne
  • 2.1 Kufle
• 3 Przebieg Oktoberfestu
  • 3.1 Wjazd gospodarzy
  • 3.2 Przebicie
• 4 Ważne daty
• 5 Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980
• 6 Zobacz też
• 7 Linki zewnętrzne

//

Historia

Festyny nazywane Oktoberfestem nie były w Bawarii rzadkością. Ich celem było zużycie piwa z mijającego sezonu browarskiego, zanim rozpoczęto warzyć nowe. Ponieważ Bawarskie Prawo Czystości z 1539 roku zezwalało na warzenie piwa tylko od 29 września do 23 kwietnia przypadały tego typu festyny właśnie na okres przełomu września i października.

Monachijski Oktoberfest cieszy się już prawie 200-letnią tradycją. Z okazji ślubu bawarskiego księcia Ludwika, późniejszego króla Bawarii i jego wybranki księżniczki Therese von Sachsen-Hildburghausen, który odbył się 12 października 1810, zorganizowane zostały na łąkach przed murami miasta (dzisiejsza Theresienwiese, “łąka Teresy”) wyścigi konne. Ponieważ książę Ludwik pasjonował się starożytnością zawody odbyły się w stylu starożytnych igrzysk olimpijskich. W początkowych latach monachijski Oktoberfest miał przede wszystkim sportowy charakter. Ponieważ impreza cieszyła się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, dwór królewski zadecydował o powtórzeniu wyścigów rok później o tej samej porze i tak zrodziła się tradycja monachijskiego Oktoberfestu. Ze względu na zawikłanie Bawarii w wojnach napoleońskich w 1813 roku po raz pierwszy zrezygnowano z festynu. Przerwy w tradycji nastąpiły również w 1854 i 1873 ze względu na epidemię Cholery, w 1866 roku z powodu wojny siedmiotygodniowej i w 1870 wojny francusko-pruskiej.

Tradycje piwne

Pod koniec XIX-go wieku monachijski Oktoberfest nabierał coraz bardziej charakteru jaki ma dzisiaj. W 1880 roku władze miasta zezwoliły na sprzedaż piwa.

Wedle przepisów Oktoberfestu działalność prowadzić mogą jedynie tradycyjne monachijskie browary, których piwo odpowiada bawarskiemu prawu czystości z 1487 roku i podobnej normie niemieckiej z 1906 roku. Aktualnie jest to Spaten-Franziskaner-Bräu, Augustiner, Paulaner, Hacker-Pschorr, Hofbräu i Löwenbräu.

Dla odwiedzających ustawianych jest 14 hal piwnych, z których większe mają do 10 tysięcy miejsc siedzących. Hale dzielone są na dwie kategorie, hale browarów i namioty gospodarzy Oktoberfestu. Każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.

Kufle

Tradycyjne kufle piwne były wykonane z ceramiki, zmieniono je jednak na szklane, aby zapobiec oszustwu w ich napełnianiu. Kelnerki na Oktoberfeście znane są z tego, że potrafią przenieść do dziesięciu Mass na raz, przy czym każdy z kufli zawiera litr piwa, do którego dochodzi waga pustych pojemników.

Kufle z Oktoberfestu są popularnymi pamiątkami i jako takie sprzedawane są na licznych straganach. Pamiątkowe kufle wyposażone są w plakietki z symbolem i datą danej imprezy. Kufle używane w namiotach i halach piwnych są własnością browarów i przywłaszczanie ich jest kradzieżą. Nie zmienia to faktu, że wielu odwiedzających woli je od kupnych. W latach 80. i 90. liczba kradzieży tak wzrosła, że obecnie nawet służby bezpieczeństwa zobowiązane są zawracać uwagę na osoby podejrzane.

Przebieg Oktoberfestu

Aby wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni Oktoberfest przeniesiono w 1872 na koniec września. Wprawdzie nie obowiązują stałe daty rozpoczęcia i końca, mimo to, regułą jest, że festyn może zacząć się tylko po 15 września, a jego koniec musi przypadać na pierwszą niedzielę października. Od 2000 roku weszła w życie dodatkowa reguła, w razie, gdy pierwsza niedziela października przypada na 1 lub 2 października, Oktoberfest przedłużany jest automatycznie do Święta Zjednoczenia Niemiec, które świętowane jest 3 października. Oktoberfest trwa zatem co najmniej szesnaście, a najwyżej osiemnaście dni.

Wjazd gospodarzy

Początkowo tereny, na których odbywał się festyn, położone były poza murami miasta i w dniu rozpoczęcia gospodarze i wystawcy udawali się w uroczystym pochodzie na tereny Oktoberfestu. W dniu dzisiejszym pochód ten prowadzi Münchner Kindl (herbowa figura Monachium w postaci dziewczyny w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni) wraz z burmistrzem Monachium. W pochodzie nadal uczestniczą gospodarze, a wraz z nimi uroczyście przystrojone wozy browarów i kapele muzyczne, które mają grać w halach i namiotach piwnych.

Przebicie

Po wjeździe pochodu, o godzinie 12:00, w hali Schottenhamel, burmistrz Monachium przebija pierwszą beczkę. Co roku oczekiwane jest z napięciem, ile uderzeń będzie potrzebnych zanim popłynie piwo. Christianowi Ude, który jest burmistrzem od 1993 roku, udało się to w latach 2005, 2008 i 2009 za dwoma uderzeniami. Jeden z jego poprzedników potrzebował w 1950 roku dziewiętnastu uderzeń. Pierwszy kufel z piwem otrzymuje tradycyjnie premier Bawarii.

Chociaż jest to największa tego typu impreza na świecie, w wielu krajach organizuje się podobne imprezy próbujące naśladować niemiecką. W Polsce są to Chmielaki organizowane w Krasnymstawie.

Ważne daty

Terminy dożynek chmielowych Oktoberfest:

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2000
Wrześ. 16 – Paź. 3
18 dni

2001
Wrześ. 22 – Paź. 7

2002
Wrześ. 21 – Paź. 6

2003
Wrześ. 20 – Paź. 5

2004
Wrześ. 18 – Paź. 3
BZL*

2005
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2006
Sep. 16 – Paź. 3
18 dni

2007
Wrześ. 22 – Paź. 7

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2008
Wrześ. 20 – Paź. 5
BZL*

2009
Wrześ. 19 – Paź. 4

2010
Wrześ. 18 – Paź. 4
Rok Jubileuszowy. 200 Rocznica Oktoberfest

2011
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2012
Wrześ. 22 – Paź. 7
BZL*

2013
Wrześ. 21 – Paź. 6

2014
Wrześ. 20 – Paź. 5

2015
Wrześ. 19 – Paź. 4

*Bayerisches Zentral-Landwirtschaftsfest (Bawarski Cetralny Festiwal Kultury Wiejskiej)

Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980

W piątek 26 września 1980, organizacja neonazistowska Grupa Sportów Obronnych Hoffmana podłożyła bombę koło bramy głównej. Ponad 200 osób zostało rannych, a 13 zostało zabitych.

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Oktoberfest

• piwo
• Dočesná

Linki zewnętrzne

• www.muenchen.de – oficjalna strona miasta Monachium
• www.oktoberfest.de – strona o “Bawarskim święcie piwa”

Spis treści

• 1 Uprawa chmielu
• 2 Festiwal
• 3 Przypisy
  • 3.1 Linki zewnętrzne

//

Uprawa chmielu

Prawo warzenia piwa Žatec uzyskał razem z prawami miejskimi, w połowie XIII wieku. Tradycje browarnicze w tym mieście sięgają więc ponad 700 lat wstecz. W wieku XIX następuje złota era žateckiego chmielu, który zaczął odgrywać coraz większe znaczenie na rynku europejskim. W kolejnym stuleciu był on eksportowany do ponad 70 państw świata, i był używany do produkcji najlepszych gatunków piwa.

Festiwal

Odbywa się co roku w piątek i sobotę pod koniec sierpnia bądź na początku września. Główne obchody odbywają się na Placu Wolności (Náměstí Svobody) przed ratuszem. Koncertom towarzyszą konkursy okolicznościowe, jak konkurs wiedzy o piwie czy zawody w tańcu z kuflem na głowie. Jednego z rolników uprawiających chmiel wybiera się na króla i dekoruje chmielowym wieńcem. Swoje produkty corocznie promuje kilkudziesięciu piwowarów, również spoza Czech. Na festiwalu spotykają się również rzesze birofilistów. Wieczorem ma miejsce koncert rockowy. W roku 2007 na festiwalu wystąpili m.in. AC/DC, Karel Gott oraz Alphaville.

Przypisy

1. ↑ 50. Žatecká Dočesná 2007 - kompletní program akce

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona festiwalu (cz.) (ang.) (niem.)

Wejście na teren imprezy

Oktoberfest w 2005 roku

Gościem Oktoberfestu w 2006 roku był Zespół Dziecięcy SERDUSZKA ze Świdnicy, który wystąpił w strojach łowickich

Gościem Oktoberfestu w 2006 roku był Zespół Dziecięcy SERDUSZKA ze Świdnicy, który wystąpił w strojach łowickich

Oktoberfest (niem. ‘święto październikowe’) – dożynki chmielowe w Bawarii (Niemcy). Oktoberfest odbywa sie corocznie od 1810 roku na przełomie września i października i jest jednym z największych na świecie festynów ludowych. W ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła sześć milionów.

W trakcie trwania festynu spożywane jest około pięciu milionów litrów piwa, sprzedawanego tradycyjnie w litrowych kuflach tzw. Mass.

Spis treści

• 1 Historia
• 2 Tradycje piwne
  • 2.1 Kufle
• 3 Przebieg Oktoberfestu
  • 3.1 Wjazd gospodarzy
  • 3.2 Przebicie
• 4 Ważne daty
• 5 Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980
• 6 Zobacz też
• 7 Linki zewnętrzne

//

Historia

Festyny nazywane Oktoberfestem nie były w Bawarii rzadkością. Ich celem było zużycie piwa z mijającego sezonu browarskiego, zanim rozpoczęto warzyć nowe. Ponieważ Bawarskie Prawo Czystości z 1539 roku zezwalało na warzenie piwa tylko od 29 września do 23 kwietnia przypadały tego typu festyny właśnie na okres przełomu września i października.

Monachijski Oktoberfest cieszy się już prawie 200-letnią tradycją. Z okazji ślubu bawarskiego księcia Ludwika, późniejszego króla Bawarii i jego wybranki księżniczki Therese von Sachsen-Hildburghausen, który odbył się 12 października 1810, zorganizowane zostały na łąkach przed murami miasta (dzisiejsza Theresienwiese, “łąka Teresy”) wyścigi konne. Ponieważ książę Ludwik pasjonował się starożytnością zawody odbyły się w stylu starożytnych igrzysk olimpijskich. W początkowych latach monachijski Oktoberfest miał przede wszystkim sportowy charakter. Ponieważ impreza cieszyła się dużą popularnością wśród mieszkańców miasta, dwór królewski zadecydował o powtórzeniu wyścigów rok później o tej samej porze i tak zrodziła się tradycja monachijskiego Oktoberfestu. Ze względu na zawikłanie Bawarii w wojnach napoleońskich w 1813 roku po raz pierwszy zrezygnowano z festynu. Przerwy w tradycji nastąpiły również w 1854 i 1873 ze względu na epidemię Cholery, w 1866 roku z powodu wojny siedmiotygodniowej i w 1870 wojny francusko-pruskiej.

Tradycje piwne

Pod koniec XIX-go wieku monachijski Oktoberfest nabierał coraz bardziej charakteru jaki ma dzisiaj. W 1880 roku władze miasta zezwoliły na sprzedaż piwa.

Wedle przepisów Oktoberfestu działalność prowadzić mogą jedynie tradycyjne monachijskie browary, których piwo odpowiada bawarskiemu prawu czystości z 1487 roku i podobnej normie niemieckiej z 1906 roku. Aktualnie jest to Spaten-Franziskaner-Bräu, Augustiner, Paulaner, Hacker-Pschorr, Hofbräu i Löwenbräu.

Dla odwiedzających ustawianych jest 14 hal piwnych, z których większe mają do 10 tysięcy miejsc siedzących. Hale dzielone są na dwie kategorie, hale browarów i namioty gospodarzy Oktoberfestu. Każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.

Kufle

Tradycyjne kufle piwne były wykonane z ceramiki, zmieniono je jednak na szklane, aby zapobiec oszustwu w ich napełnianiu. Kelnerki na Oktoberfeście znane są z tego, że potrafią przenieść do dziesięciu Mass na raz, przy czym każdy z kufli zawiera litr piwa, do którego dochodzi waga pustych pojemników.

Kufle z Oktoberfestu są popularnymi pamiątkami i jako takie sprzedawane są na licznych straganach. Pamiątkowe kufle wyposażone są w plakietki z symbolem i datą danej imprezy. Kufle używane w namiotach i halach piwnych są własnością browarów i przywłaszczanie ich jest kradzieżą. Nie zmienia to faktu, że wielu odwiedzających woli je od kupnych. W latach 80. i 90. liczba kradzieży tak wzrosła, że obecnie nawet służby bezpieczeństwa zobowiązane są zawracać uwagę na osoby podejrzane.

Przebieg Oktoberfestu

Aby wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni Oktoberfest przeniesiono w 1872 na koniec września. Wprawdzie nie obowiązują stałe daty rozpoczęcia i końca, mimo to, regułą jest, że festyn może zacząć się tylko po 15 września, a jego koniec musi przypadać na pierwszą niedzielę października. Od 2000 roku weszła w życie dodatkowa reguła, w razie, gdy pierwsza niedziela października przypada na 1 lub 2 października, Oktoberfest przedłużany jest automatycznie do Święta Zjednoczenia Niemiec, które świętowane jest 3 października. Oktoberfest trwa zatem co najmniej szesnaście, a najwyżej osiemnaście dni.

Wjazd gospodarzy

Początkowo tereny, na których odbywał się festyn, położone były poza murami miasta i w dniu rozpoczęcia gospodarze i wystawcy udawali się w uroczystym pochodzie na tereny Oktoberfestu. W dniu dzisiejszym pochód ten prowadzi Münchner Kindl (herbowa figura Monachium w postaci dziewczyny w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni) wraz z burmistrzem Monachium. W pochodzie nadal uczestniczą gospodarze, a wraz z nimi uroczyście przystrojone wozy browarów i kapele muzyczne, które mają grać w halach i namiotach piwnych.

Przebicie

Po wjeździe pochodu, o godzinie 12:00, w hali Schottenhamel, burmistrz Monachium przebija pierwszą beczkę. Co roku oczekiwane jest z napięciem, ile uderzeń będzie potrzebnych zanim popłynie piwo. Christianowi Ude, który jest burmistrzem od 1993 roku, udało się to w latach 2005, 2008 i 2009 za dwoma uderzeniami. Jeden z jego poprzedników potrzebował w 1950 roku dziewiętnastu uderzeń. Pierwszy kufel z piwem otrzymuje tradycyjnie premier Bawarii.

Chociaż jest to największa tego typu impreza na świecie, w wielu krajach organizuje się podobne imprezy próbujące naśladować niemiecką. W Polsce są to Chmielaki organizowane w Krasnymstawie.

Ważne daty

Terminy dożynek chmielowych Oktoberfest:

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2000
Wrześ. 16 – Paź. 3
18 dni

2001
Wrześ. 22 – Paź. 7

2002
Wrześ. 21 – Paź. 6

2003
Wrześ. 20 – Paź. 5

2004
Wrześ. 18 – Paź. 3
BZL*

2005
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2006
Sep. 16 – Paź. 3
18 dni

2007
Wrześ. 22 – Paź. 7

Rok
Data
Imprezy towarzyszące

2008
Wrześ. 20 – Paź. 5
BZL*

2009
Wrześ. 19 – Paź. 4

2010
Wrześ. 18 – Paź. 4
Rok Jubileuszowy. 200 Rocznica Oktoberfest

2011
Wrześ. 17 – Paź. 3
17 dni

2012
Wrześ. 22 – Paź. 7
BZL*

2013
Wrześ. 21 – Paź. 6

2014
Wrześ. 20 – Paź. 5

2015
Wrześ. 19 – Paź. 4

*Bayerisches Zentral-Landwirtschaftsfest (Bawarski Cetralny Festiwal Kultury Wiejskiej)

Wybuch bomby na Oktoberfest 26 września 1980

W piątek 26 września 1980, organizacja neonazistowska Grupa Sportów Obronnych Hoffmana podłożyła bombę koło bramy głównej. Ponad 200 osób zostało rannych, a 13 zostało zabitych.

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji w temacie:
Oktoberfest

• piwo
• Dočesná

Linki zewnętrzne

• www.muenchen.de – oficjalna strona miasta Monachium
• www.oktoberfest.de – strona o “Bawarskim święcie piwa”

Spis treści

• 1 Uprawa chmielu
• 2 Festiwal
• 3 Przypisy
  • 3.1 Linki zewnętrzne

//

Uprawa chmielu

Prawo warzenia piwa Žatec uzyskał razem z prawami miejskimi, w połowie XIII wieku. Tradycje browarnicze w tym mieście sięgają więc ponad 700 lat wstecz. W wieku XIX następuje złota era žateckiego chmielu, który zaczął odgrywać coraz większe znaczenie na rynku europejskim. W kolejnym stuleciu był on eksportowany do ponad 70 państw świata, i był używany do produkcji najlepszych gatunków piwa.

Festiwal

Odbywa się co roku w piątek i sobotę pod koniec sierpnia bądź na początku września. Główne obchody odbywają się na Placu Wolności (Náměstí Svobody) przed ratuszem. Koncertom towarzyszą konkursy okolicznościowe, jak konkurs wiedzy o piwie czy zawody w tańcu z kuflem na głowie. Jednego z rolników uprawiających chmiel wybiera się na króla i dekoruje chmielowym wieńcem. Swoje produkty corocznie promuje kilkudziesięciu piwowarów, również spoza Czech. Na festiwalu spotykają się również rzesze birofilistów. Wieczorem ma miejsce koncert rockowy. W roku 2007 na festiwalu wystąpili m.in. AC/DC, Karel Gott oraz Alphaville.

Przypisy

1. ↑ 50. Žatecká Dočesná 2007 - kompletní program akce

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona festiwalu (cz.) (ang.) (niem.)